สันติภาพที่แท้จริง

สันติภาพ

        ข้าพเจ้าไม่เชื่อว่าในสังคมที่เรามีชีวิตอยู่ร่วมกันในปัจจุบัน บุคคลใดบุคคลหนึ่งจะมีความเป็นสุขหรือเป็นทุกข์ จะมีจิตใจสุงส่งหรือต้อยต่ำได้ โดยไม่ส่งผลกระทบถึงเพื่อนมนุษย์ที่อยู่ร่วมกันกับเราในสังคม ข้าพเจ้าเชื่อในทฤษฏี อไทวต คือ ความไม่มีสอง ข้าพเจ้าเชื่อในเอกภาพของมนุษย์และเอกภาพของสรรพชีวิต เพราะฉะนั้นข้าพเจ้าจึงเชื่อว่า หากมนุษย์เราคนใดคนหนึ่งบรรลุสัมฤทธิผลทางใจ โลกควรจะมีส่วนแบ่งในสัมฤทธิผลนั้นด้วย และตรงกันข้ามหากเราคนใดคนหนึ่งผิดพลาดล้มลง โลกทั้งโลกก็จะผิดพลาดล้มลงไปเช่นเดียวกันไม่มีคุณธรรมใดๆที่มีเป้าหมายหรือมีความพอใจที่จะได้เห็นสวัสดิภาพของปัจเจกบุคคลโดยไม่คำนึงถึงสวัสดิภาพของส่วนรวมและในทำนองเดียวกัน ก็ไม่มีความชั่วร้ายทางศีลธรรมใดๆ ที่จะไม่ส่งผลกระทบถึงผู้อื่นรวมทั้งผู้ประกอบความชั่วร้ายนั้นๆด้วยทั้งนี้ไม่โดยทางตรงก็โดยทางอ้อม ด้วยเหตุนี้ความดีหรือความชั่วของปัจเจกบุคคล จึงไม่จำกัดอยู่เพียงปัจเจกบุคคลผู้นั้นเพียงคนเดียว หากจะส่งผลไปถึงสังคมทั้งสังคม และทั้งโลกทีเดียว

          แม้ธรรมชาติจะมีการขจัดออกไปอยู่อย่างไม่น้อย  แต่ธรรมชาติก็มีอยู่ได้ด้วยการดึงดุดเข้ามา ความรักใคร่ซึ่งมีต่อกันช่วยให้ธรรมชาติมีชีวิตสืบเนื่องกัน ความรักตนเองบังคับให้ต้องรักและคิดถึงผู้อื่น ชาติต่างๆอยู่ร่วมกันได้เพราะคนซึ่งประกอบกันเป็นแต่ละชาติ มีความรักใคร่นับถือกัน วันหนึ่งเราจะต้องขยายกฎแห่งครอบครัวให้เป็นกฎประจำสากลจักรวาล เช่นเดียวกับที่เราขยายกฎแห่งครอบครัวให้เป็นกฏแห่งชาติ เพราะชาติก็คือครอบครัวใหญ่มนุษยชาติเป็นเอกะ คือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เพราะมนุษยชาติมีกฏแห่งศีลธรรมปกครองอยู่อย่างเท่าเทียมกัน มนุษย์ทั้งมวลมีความเสมอภาคกันในสายตาของพระผู้เป็นเจ้า จริงอยู่มนุษย์แบ่งออกเป็นเชื้อชาติ ฐานะ และอื่นๆ แต่ยิ่งมีฐานะสูงเท่าใด ความรับผิดชอบของมนุษย์ก็ยิ่งมีสูงมากขึ้นเท่านั้นภาระหน้าที่ของข้าพเจ้านั้นมิได้มีเพียงเพื่อภราดรภาพของชาวอินเดียหรือเพียงเพื่อเสรีภาพของอินเดีย แม้ว่าทุกวันนี้ภาระหน้าที่สองประการนี้จะดึงดูดกำลังใจกำลังกายของข้าพเจ้าไปแทบจะหมดก็ตาม ข้าพเจ้าตั้งความหวังไว้ว่า ด้วยการปฎิบัติภาระหน้าที่ที่จะให้อินเดียมีความเป็นไทแก่ตัวเองเสียก่อนแล้วข้าพเจ้าจะสามารถปฎิบัติหน้าที่อันเกี่ยวกับภราดรภาพของ มนุษย์ได้ความรักชาติของข้าพเจ้ามิได้มีขอบเขตอยู่ในวงอันจำกัดข้าพเจ้ารักมนุษย์ทุกชาติ ทุกภาษาข้าพเจ้าชิงชังความรักชาติชนิดที่เอาเปรียบหรือสร้างความทุกข์ยากให้แก่ชาติอื่น ความรักชาติตามความเข้าใจของข้าพเจ้านั้นจะต้องสอดคล้องกับสวัสดิภาพ ของมนุษย์เสมอและไม่มีข้อยกเว้นไม่เต่เท่านี้เท่านั้นศาสนาที่ข้าพเจ้านับถือซึ่งเป็นที่มาแห่งความรักชาติของข้าพเจ้า ยังครอบคลุมวิถีทางอันประเสริฐนั้นได้แก่การเป็นมิตรกับโลกและถือว่ามนุษย์ทั้งผองเป็นพี่น้องกันผู้ใดที่แบ่งแยกในเรื่องการนับถือศาสนาผู้นั้นเป็นผู้ที่ให้การศึกษาที่ผิดแก่สมาชิกในครอบครัว และเป็นผู้ที่สร้างความร้าวฉานและความไม่มีศาสนาให้เกิดขึ้น ข้าพเจ้ามีชีวิตอยู่และขอตายเพื่อเสรีภาพของอินเดีย เพราะนี้เป็นส่วนหนึ่งของความสัตย์ อินเดียที่เป็นอิสสระเสรีเท่านั้นที่จะบูชากราบไหว้พระเจ้าที่แท้จริงได้ ข้าพเจ้าทำงานเพื่อเสรีภาพของอินเดีย เพราะสัญชาติญาณสอนข้าพเจ้าว่าในฐานะที่เกิดในอินเดียและมีวัฒนธรรม เป็นอินเดีย ข้าพเจ้าเหมาะสมที่สุดที่จะรับใช้อินเดีย และอินเดียก็มีสิทธิเรียกร้องการรับใช้จากข้าพเจ้าก่อนประเทศอื่น แต่ความรักชาติของข้าพเจ้าไม่แต่ไม่มุ่งร้ายต่อประเทศอื่นเท่านั้น หากยังมุ่งดีต่อทุกประเทศ ในความหมายอันแท้จริงอีกด้วย เสรีภาพของอินเดียในทัศนะของ

          ข้าพเจ้านั้นไม่มีทางที่จะเป็นพิษเป็นภัยต่อโลก หรือประเทศอื่นใดโดยเด็ดขาด   เราต้องการให้ประเทศของเราเป็นอิสสระ แต่ไม่ใช่การเอารัดเอาเปรียบหรือขูดรีดผู้อื่นหรือด้วยการสร้างความเสียหายให้แก่ประเทศอื่น ข้าพเจ้าไม่ต้องการให้อินเดียเป็นอิสระ หากความเป็นอิสสระของอินเดียหมายถึงอังกฤษและชาวอังกฤษหายสาปสูญไปจากโลกข้าพเจ้าต้องการให้อินเดียเป็นอิสสระ เพื่อประเทศอื่นจะได้เรียนรู้บางสิ่งบางอย่างจากประเทศของข้าพเจ้า และเพื่อทรัพยากรของอินเดียจะได้เป็นประโยชน์แก่มนุษยชาติ ลัทธิชาตินิยมในปัจจุบันสอนเราว่า บุคคลจะต้องตายเพื่อครอบครัว ครอบครัวจะต้องตายเพื่อหมู่บ้าน หมู่บ้านจะต้องตายเพื่ออำเภอ อำเภอเพื่อจังหวัด และจังหวัดเพื่อประเทศ นี้ฉันใดประเทศจะต้องเป็นอิสสระ และหากจำเป็น ก็จะต้องตายเพื่อประโยชน์ของโลก ฉันนั้น เพราะฉะนั้น ความรักชาติหรือความเข้าใจในเรื่องความรักชาติของข้าพเจ้า จึงมีความหมายว่า ประเทศชาติควรจะเป็นอิสสระ และหากจำเป็นก็ควรจะตายได้เพื่อมนุษย์ชาติจะได้มีชีวิตอยู่ ความรักชาติของข้าพจ้าไม่มีที่ว่างที่จะให้ความรังเกียจเชื้อชาติปะปนอยู่ด้วยได้ ขอให้ความรักชาติของเราเป็นดั่งที่ว่ามานี้ไม่มีขอบเขตจำกัดในการให้บริการแก่เพื่อนบ้านของเรา ซึ่งอยู่นอกพรมแดนที่ทางการของรัฐได้กำหนดกันไว้ พระผู้เป็นเจ้ามิได้เคยทรงร้างพรมแดนเหล่านี้ 

           สำหรับข้าพเจ้าแล้ว ความรักชาติมีความหมายเช่นเดียวกับความมีมนุษยธรรม ข้าพเจ้ามีความรักชาติเพราะข้าพเจ้าเป็นมนุษย์และมีความเป็นมนุษย์ แต่ความรักชาติของข้าพเจ้าไม่มีความจำกัดจำเพาะ ข้าพเจ้าจะไม่ก่อความเสียหายแก่อังกฤษ หรือเยอรมันเพื่อประโยชน์ของอินเดีย ลัทธิจักรวรรดินิยมไม่มีที่พักพิงในโครงการชีวิตของข้าพเจ้า กฎของผู้รักชาติไม่มีอะไรแตกต่างจากกฎของสังฆราช ผู้รักชาติจะไม่ใช่ผู้รักชาติอย่างสมบูรณ์หากขาดมนุษยธรรม กฏของการเมืองไม่มีอะไรขัดแย้งกับกฏของบุคคลการไม่ร่วมมือของเรานั้นมิใช่เราไม่ร่วมมือกับชาวอังกฤษ หรือชาวตะวันตก หากแต่เราไม่ร่วมมือกับระบอบของชาวอังกฤษ เราไม่ร่วมมือกับอารยธรรมวัตถุนิยม เราไม่ร่วมมือกับความโลภ และการเอารัดเอาเปรียบการไม่ร่วมมือของเราเป็นการปฏิเสธที่จะทำงานกับนักปกครองอังกฤษ  ตามเงื่อนไขที่เขาได้สร้างขึ้นไว้ เราบอกกับนักปกครองของอังกฤษว่ามา มาร่วมงานกับเราตามเงื่อนไขของเราเถิดแล้วผลดีจะเกิดแก่เราแก่ท่านและแก่โลก เป็นส่วนรวม เราจะไม่ยอมเปลี่ยนความตั้งใจของเรา คนที่กำลังจะจมน้าตายจะไปช่วยผู้อื่นได้อย่างไร เราต้องช่วยตัวเราเองก่อนถึงจะช่วยผู้อื่นได้ ชาตินิยมของอินเดียไม่ใช่ชาตินิยมที่คับแคบ จำกัดจำเพาะ และต้องไม่ใช่ชาตินิยมที่รุกรานหรือสร้างความเสียหายให้แก่ผู้อื่น ชาตินิยมของอินเดียต้อง เป็นไปในลักษณะที่สร้างพลานามัย มีคุณธรรมของศาสนา และโดยเหตุที่มีศาสนาจึงมีมนุษยธรรม อินเดียจะต้องเรียนเพื่อมีชีวิตอยู่ ก่อนที่อินเดียจะตายเพื่อมนุษยชาติได้

ซิมโปเซียม คืออะไร?

ซิมโปเซียม

             ซิมโปเซียม เป็นเรื่องราวปรัชญาแห่งความรักที่เกิดขึ้นในสมัยที่สามของเพลโต้เป็นสมัยที่มีงานเขียนปรัชญาชั้นสมบูรณ์แบบ   ลักษณะการเขียนเป็นการผสมผสาน ระหว่างสมัยที่หนึ่งและสมัยที่สอง  เพราะฉะนั้น ปรัชญาของเพลโต้สมัยนี้จึงแจ่มแจ้งชัดเจน ง่ายและงดงามทาง วรรณศิลป์คล้ายสมัยแรกแต่ก็ลึกซึ้งเหมือนสมัยที่สอง  ปรัชญาสมัยนี้เป็นเพียงขยายหรือนำทฤษฎีแห่งมโนภาพไปใช้อย่างมีระบบ  โดยนำความรู้สึกเกี่ยวกับความงามของคนไปสัมพันธ์กับความรู้ทางปัญญาตามทฤษฎีแห่งมโนภาพไปใช้ในด้านจริยศาสตร์  ฟิสิกส์  อุตมรัฐ  การเมือง ซึ่งจะกล่าวเรื่องของซิมโปเซียมต่อไปนี้

(symposium)

                    อะพอลโลรัส  ถูกขอร้องให้เล่าการสนทนาเรื่องความรัก ในงานเลี้ยงฉลองชัยชนะเนื่องในการประกวดบทละครโศกนาฏกรรมของอะกาธอน  อะริสโตเตมัสไปร่วมงานและเล่าให้อะพอลโลรัสฟัง  อะพอลโลรัสจึงได้เล่าตามคำบอกของอะริสโตเตมัสอีกทอดหนึ่ง เนื้อความย่อในการสนทนานั้นมี ดังต่อไปนี้

เฟดรุส

                    ความรักเป็นเทพเจ้าที่มีอานุภาพมากที่สุด ประเสริฐที่สุด ยิ่งใหญ่ที่สุด  ความรักเป็นบ่อเกิดแห่งคุณธรรมในชาตินี้และความสุขในชาตินี้  เช่น  ความรักจะทำให้คนที่กำลังมีความรักไม่ว่า หญิงหรือชายกล้าที่จะตายเพื่อคนที่ตนรัก  ความรักสามารถทำให้คนกล้าฟันฝ่าอุปสรรคทุกอย่างที่ขวางหน้า  ความรักมีอำนาจทำให้คนขลาดเป็นคนกล้าทั้งทำให้คนกล้าเป็นคนขลาดได้เช่นกัน เพราะฉะนั้น คนที่กำลังมีความรัก  สามารถทำได้ทุกอย่างทั้งดีทั้งชั่วเพื่อให้คนรักพอใจเป็นสำคัญ

พอไซเนียส

                    ความรักมี  2  ประเภท  คือ  ประเภทธรรมดาและประเภทสูงส่ง  ความรักประเภท ธรรมดามีทั้งในคนและสัตว์  เป็นความรักที่มีจุดหมายที่ร่างกายเป็นสำคัญ  เมื่อความรักประเภทนี้  เกิดแก่ใคร  ต่างก็มีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะได้ครอบครองเชยชมคนรักให้ได้ ไม่ว่าจะได้มาอย่างถูกต้องหรือไม่ก็ตาม คนที่กำลังตกอยู่ในอำนาจความรักประเภทนี้อาจทำดีทำชั่วได้ทั้งนั้น              

                ส่วนความรักประเภทสูงส่ง  เป็นความรักมุ่งความงามทางจิตใจ ความรักประเภทนี้มุ่งไปสู่ชายหนุ่มที่กล้าหาญฉลาดและมีคุณธรรม  ไม่ได้มุ่งอำนาจทรัพย์สินหรืออื่นใด  จึงเป็นความรักที่ถาวร

อะริซีมากัส

                    เขาเห็นด้วยกับพอไซเนียสว่าความรักมีทั้ง  2  ประเภท  และมีความเห็นว่า  ความรักทั้ง  2  ประเภทนี้  นอกจากจะมีในคนและสัตว์แล้ว  ยังมีอยู่ในทุกๆสิ่งด้วย  เช่น มนุษย์มีความรักอยู่ทั้ง  2 ประเภท ซึ่งมีสภาพแตกต่างกันอยู่ในตัวจึงมีความต้องการต่างกัน  คือต้องการที่จะให้ร่างกายแข็งแรงกับต้องการสิ่งที่มีผลต่อสุขภาพร่างกาย

                มนุษย์จึงควรรู้เท่าทันความจริงแล้วพยายามเปลี่ยนสิ่งที่ไม่ดีให้กลายเป็นดีให้ได้  เป็นการทำให้ธาตุซึ่งขัดแย้งกันเข้ากันได้อย่างเหมาะสม ดุจเสียงพิณที่ไพเราะเกิดจากการประสานกันของส่วนต่างๆ  ของพิณ ฉันนั้น  หรือเมื่อความร้อนและความเย็น ชื้นและแห้ง  มารวมกันอย่างเหมาะสมกลมกลืน ก็จะนำความแข็งแรงและความปลอดภัยมาให้ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์  สัตว์หรือต้นไม้

            มนุษย์หากปล่อยให้ความรักประเภทธรรมดาเข้าครอบงำ  ก็จะเป็นโทษทั้งแก่ตัวเองและผู้อื่น  ตรงกันข้าม  ถ้ามนุษย์ยึดมั่นอยู่ในความรักประเภทสูงส่ง  ก็จะมีความสุขและความราบรื่นในชีวิต

อาริสโตเฟนีส

                    ความรักไม่ได้มี  2  ประเภทอย่างที่พอไซเนียสหรืออะริซีมากัสกล่าวไว้  ความรักเป็นความเรียกร้องของหัวใจที่จะได้สิ่งที่เคยมีกลับมาตามเดิมอีก

                   กล่าวคือ ในสมัยดั้งเดิม มนุษย์มีรูปร่างกลม มีพลังและสีข้างเป็นวงกลม  มี  4  มือ                 4  เท้าคล้ายนักกายกรรมซึ่งหกคะเมนตีลังกาอยู่ตลอดเวลา เจ้ามนุษย์แปลกประหลาดนี้สามารถเคลื่อนที่ได้เร็วมากด้วยการกลิ้งตัว ทั้งมีกำลังมหาศาลจนขึ้นไปท้าเทพเจ้า 

                 ร้อนถึงซีอุสซึ่งเป็นจอมแห่งเทพเจ้าต้องเรียกประชุมเทพเจ้าว่าจะจัดการกับมนุษย์ประหลาดอย่างไรดี  เพราะหากปล่อยไว้ก็จะทำให้มนุษย์ได้ใจโอหังมากขึ้นทุกที จะทำลายเผ่าพันธุ์เสียเลยด้วยสายฟ้า  ก็เกรงว่าจะไม่มีใครคอยทำพิธีบวงสรวงบูชาเทพเจ้าอีกต่อไป 

              ในที่สุด เทพซีอุสจึงตรัสว่าพระองค์คิดออกแล้วที่จะทำให้มนุษย์หายโอหังและมีความประพฤติดีขึ้น นั่นคือผ่าร่างกายออกเป็น  2  ซีก ดุจแบ่งไข่ต้มด้วยเส้นด้าย โดยวิธีนี้จะทำให้พลังในตัวมนุษย์ลดลงอย่างมาก ทั้งเป็นการทำให้มนุษย์มีจำนวนเพิ่มขึ้นด้วย  จะได้ใช้ให้เป็นประโยชน์แก่เทพเจ้ามากขึ้น

                มนุษย์เมื่อถูกผ่าแล้ว  จะเดินตัวตรงบนขาทั้ง  2  และถ้ายังโอหังอีก  ก็จะตัดให้เหลือเพียงขาเดียวจะไม่มีเรี่ยวแรงโอหังอีกต่อไปอีก  แม้จะไปไหนก็จะต้องเดินเขย่งเสียแล้ว

                 เมื่อซีอุสแบ่งมนุษย์ออกเป็น 2 ภาคแล้ว ก็มีเทวโองการให้อะพอลโลบันดาลให้มนุษย์เอี้ยวคอได้เพื่อจะได้เห็นสารรูปของตน จะได้สำนึกไม่ยโสต่อไปอีก 

                มนุษย์เมื่อถูกผ่าเป็น  2  ส่วนแล้ว  แต่ละส่วนต่างก็พยายามดิ้นรนโหยหาอีกส่วนหนึ่งซึ่งขาดไปและเมื่อมาพบกันก็จะพยายามเข้าสู่อ้อมกอดของกันและกัน เพื่อต้องการที่จะกลายเป็นส่วนเดียวกันเหมือนอย่างเดิม  ดังนั้น มนุษย์ตั้งแต่ถูกแบ่งเป็น  2  ส่วนแล้ว ก็ไม่มีเวลาที่จะขึ้นไปต่อกรกับเทพเจ้าอีก  เพราะมัวแต่เรียกร้องโหยหาถึงอีกส่วนหนึ่งซึ่งขาดไป  เรื่องนี้เป็นเหตุที่ทำให้มนุษย์แต่งงานกัน

อะกาธอน

             ความรักเป็นเทพเจ้าที่น่าบูชา สง่างามและดีที่สุด  กล่าวคือทรงเป็นเทพที่สง่างาม    ทรงเป็นหนุ่มอยู่เสมอไม่เคยชรา  ความรักเกลียดชรามากและไม่ยอมเข้าใกล้ แต่ชอบติดตามวัยหนุ่มสาว  ชอบประทับอยู่ในที่อ่อนนุ่มที่สุด เช่น  ในหัวใจและดอกไม้หอม  เป็นต้น

           ทรงยุติธรรมที่สุด  เพราะที่ใดมีการตกลงด้วยความสมัครใจ กฎหมายก็บอกว่ามีความยุติธรรมเกิดขึ้นที่นั่น

                    ทรงกล้าหาญที่สุด  แม้แต่เทพเจ้าแห่งสงครามยังยอมแพ้ กล่าวคือเทพเจ้าแห่งสงครามก็ยังเป็นเชลยแห่งความรัก

                    ทรงเป็นกวี  จึงเกิดเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดการประพันธ์ขี้น ผู้ใดได้รับความดลใจจากพระองค์  ผู้นั้นก็จะกลายเป็นกวี  แม้เขาจะไม่มีพรสวรรค์มาก่อนก็ตาม

                    ทรงเป็นศิลปิน  เพราะความรักเป็นแรงบันดาลใจให้คนผลิตผลงานทางศิลปะขึ้นมา แม้แต่เทพอะพอลโลทรงค้นพบศิลปะการรักษา  ศิลปะการยิงธนู  และศิลปะการติดต่อกับเทพเจ้า    ก็เพราะได้รับคำแนะนำจากความรัก  บทเพลงของพวกมิวส์  เทพธิดาประจำศาสตร์ต่าง ๆ       และศิลปะการหลอมโลหะของเทพเฮฟีตุส  ตลอดถึงศิลปะการทอผ้าของเทพธิดาเอเธนา เป็นต้น ล้วนแต่เป็นผลงานของความรักทั้งหมด

                    ทรงเป็นเทพที่นำความเกลียดชังออกจากมนุษย์แล้วเติมความรักลงไปแทน เหตุนี้ มนุษย์จึงมีการพบปะในงานเลี้ยงต่าง ๆ  เช่น  การบวงสรวงเทพเจ้า  การฉลองชัยชนะ  การเต้นรำ   เป็นต้น เพราะฉะนั้น เทพเจ้าแห่งความรักจึงมีแต่ความกรุณาปรานีไม่เคยหยิบยื่นความโหดร้ายให้ใครเลย ทรงเป็นสหายของความดี ทรงเป็นความพิศวงของคนฉลาด ทรงเป็นความสวยงามของเทพเจ้า

                ทรงเป็นบิดาแห่งสุนทรียภาพของความหรูหรา  ความปรารถนา  ความเอ็นดู   ความอ่อนโยน   ความสง่างาม  ความใฝ่ดี  เป็นต้น

                    เพราะฉะนั้น เทพเจ้าแห่งความรัก  จึงเป็นต้นกำเนิดของสิ่งที่สวยงามที่สุดและดีที่สุดในทุกอย่าง  แม้ในภาษาที่เราใช้พูดกันก็มีคำอยู่ไม่น้อยที่เชื่อมโยงไปถึงความรักทั้งสิ้น เช่นคำว่าผู้ช่วยชีวิต  ผู้นำทาง  สหาย  ผู้ช่วยเหลือ  เป็นต้น

โซเครตีส

               ความรักไม่ใช่เทพเจ้าที่งดงามหรือดี  แต่ความรักก็ไม่ใช่สิ่งที่น่าเกลียดหรือชั่วช้า เพราะสิ่งที่น่าเกลียดน่าชังจะต้องไม่สวยงามเสมอไปก็หาไม่  คนไม่ฉลาดจำต้องเป็นคนโง่เสมอไปก็หาไม่   ความรักอยู่กึ่งกลางระหว่าง  2  อย่าง  เช่น  ระหว่างความโง่เขลาและความฉลาด  ความรักไม่ใช่เทพเจ้าเพราะเทพเจ้าท่านสมบูรณ์ดีแล้วทั้งความสุขและความสวยงาม แต่ความรัก  เป็นความขาดหรือความพร่อง  จึงต้องแสวงหาสิ่งที่ขาดที่พร่องนั้น

                เมื่อเป็นเช่นนั้นความรักจึงไม่ใช่เทพเจ้า    ความรักไม่ใช่สิ่งที่เป็นอมตะและก็ไม่ใช่สิ่งมตะ  แต่ความรักเป็นภูต  อยู่ระหว่างเทพกับมนุษย์ ความรักเป็นผู้เชื่อมมนุษย์กับเทพเจ้าเข้าด้วยกัน   เป็นสื่อกลางระหว่างเทพกับมนุษย์  นำการสวดอ้อนวอนและการบวงสรวงของมนุษย์ไปสู่เทพเจ้าและนำเทวโองการและคำตอบของเทพเจ้ามาให้มนุษย์ได้ทราบ

                ความรักมีสภาวะที่ขัดกัน  เช่น ความรักมีชีวิตชีวาและเบิกบานชั่วขณะหนึ่งแล้วก็เหงาไปอีกขณะหนึ่งและแล้วก็กลับคืนมีชีวิตชีวาขึ้นมาอีก  ความรักเป็นกระแสที่ไหลเข้าไหลออกตลอดเวลา ดังนั้น ความรักจึงไม่เคยขัดสน แต่ก็ไม่เคยร่ำรวย

                    ความรักมีหลายประเภทหรือหลายระดับ  จากหยาบ ประณีต จากรูปธรรม นามธรรมหรือจากต่ำ สูง  ความรักประเภทแรกยังติดอยู่ในรูปร่างภายนอก  ประเภทถัดไปเป็นความรักในเกียรติยศ ชื่อเสียง  และประเภทสูงสุด คือรักในความรู้และความงามที่แท้จริง ความงามที่แท้จะไม่มีการเปลี่ยนแปรใด ๆ  ทั้งยังมีเอกภาพและมีความคงทนถาวร ไม่มีการลดลงหรือเพิ่มขึ้นอย่างใดทั้งสิ้น

                การที่คนตลอดถึงสัตว์ทั้งหลายต้องการความรัก ก็เพราะเห็นว่า  ตัวเองบกพร่องไม่สมบูรณ์   เป็นมตะ จึงปรารถนาที่จะได้ครอบครองสิ่งที่ดีงามไว้ชั่วนิรันดร จึงได้ปฏิบัติการเพื่อให้ได้สิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลงและเป็นอมตะให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้  เช่น  แสดงออกทางการสืบพันธุ์   เพราะการสืบพันธุ์สามารถนำชีวิตใหม่มาแทนชีวิตเก่าหรือได้ลูกมาแทนตัว ในชั้นสูงขึ้นมา    คนจะแสดงออกมาด้วยการทิ้งผลงานทางเกียรติยศชื่อเสียงของตนไว้ให้ผู้อื่นคอยจดจำและขั้นสูงสุดคือการได้เข้าไปร่วมกับสิ่งที่เป็นอมตะคือความงามที่แท้จริง  จึงพลอยเป็นอมตะตามไปด้วย

แนวคิดทฤษฎีหลังสมัยใหม่

Postmodern theory

 ในการค้นหาเกี่ยวกับ โพสท์โมเดิร์น

          ในสองทศวรรษที่ผ่านมา การถกเถียงกันเกี่ยวกับโพสท์โมเดิร์นได้มีอิทธิพลต่อฉากทางด้านศิลปวัฒนธรรมและวงวิชาการในหลายสาขาทั่วโลก.
ในด้านทฤษฎีสุนทรียศาสตร์และวัฒนธรรม การโต้เถียงกันปรากฏตัวขึ้นมาท่ามกลางศิลปะลัทธิโมเดิร์น ไม่ว่ามันศิลปะในยุคโมเดิร์นจะยังคงดำเนินต่อไป หรือยังไม่ตายก็ตาม แต่ศิลปะแนวโพสท์โมเดิร์นกำลังไล่หลังตามมาติดๆ. ในทางปรัชญา ข้อถกเถียงกันต่างๆได้ปะทุขึ้นมาในความสนใจ ไม่ว่าขนบจารีตของปรัชญาสมัยใหม่จะสิ้นสุดลงแล้วหรือไม่ก็ตาม แต่หลายต่อหลายคนเริ่มให้การยกย่องปรัชญาโพสท์โมเดิร์นที่ไปเชื่อมโยงกับ เกี่ยวเนื่องกันกับงานของ Nietzche, Heidegger, Derrida, Rorty, Lyotard, และคนอื่นๆ.

          บรรดาผู้ให้การสนับสนุนเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงไปสู่โพสท์โมเดิร์น ได้วิพากษ์วัฒนธรรม, ทฤษฎี, และการเมืองแนวขนบจารีตยอย่างรุนแรง ขณะเดียวกันพวกที่ให้การปกป้องเกี่ยวกับขนบประเพณีแบบโมเดิร์นก็ตอบโต้ด้วยการเมินเฉยหรือทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ต่อพวกที่ท้าทายใหม่ๆ และมีการโจมตีพวกดังกล่าวกลับไป นอกจากนี้บางคนก็มีปฏิกริยาตอบโต้ด้วยการพยายามที่จะเรียนรู้เรื่องราวของโพส์ทโมเดิร์นด้วยความยากลำบาก และแย่งชิงวาทกรรมใหม่ๆและฐานะตำแหน่งต่างๆเหล่านี้เอาไว้

          บรรดานักวิจารณ์เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงไปสู่โพสท์โมเดิร์นหรือหลังสมัยใหม่ ให้เหตุผลว่า มันเป็นเพียงแฟชั่นความนิยมเพียงชั่วครั้งชั่วคราวที่จะผ่านเลยไป(Foucault 1986/7; Guattari 1986), และบางคนก็กล่าวว่า มันเป็นนวัตกรรมหรือสิ่งประดิษฐ์ที่ดูเรียบร้อยภายนอกอันหนึ่งของปัญญาชนทั้งหลาย ในการแสวงหาเกี่ยวกับวาทกรรมใหม่และต้นตอหรือแหล่งที่มาของทุนทางวัฒนธรรม(Britton 1988), หรือแม้แต่นักอุดมคติแนวอนุรักษ์นิยมอีกคน ก็วิจารณ์ว่าเป็นความพยายามที่จะลดทอนคุณค่าทฤษฎีโมเดิร์นและค่านิยมต่างๆเกี่ยวกับการปลดปล่อยมนุษย์ให้เป็นอิสระลงมา(Habermas 1981 and 1987a). แต่การปรากฎตัวขึ้นมาของวาทกรรมต่างๆของโพสท์โมเดิร์น และสิ่งที่ยังไม่เป็นที่เข้าใจเหล่านี้ได้หยิบยกประเด็นปัญหาต่างๆขึ้นมา ซึ่งแสดงถึงการต่อต้านและปฏิเสธที่จะรวมเข้าไปอยู่กับกระบวนทัศน์ทั้งหลายซึ่งเป็นที่ยอมรับกันแล้วอย่างละมุนละม่อม

          ในทัศนะที่กว้างขวางเกี่ยวกับข้อโต้แย้งในเรื่องของโพสท์โมเดิร์น เราเสนอที่จะสร้างคำอธิบายและแยกแยะความแตกต่างระหว่างการแสดงออกมาอย่างชัดเจนในสิ่งที่สำคัญที่สุดเกี่ยวกับทฤษฎีโพสท์โมเดิร์น กับ การที่จะพยายามชี้ให้เห็นถึงฐานะตำแหน่งที่เป็นแกนหลักสำคัญของมัน เพื่อสร้างความเข้าใจอย่างถ่องแท้ และมองหาข้อจำกัดต่างๆที่มีอยู่. กระนั้นก็ตาม ดังที่เราจะได้เห็นว่า มันไม่มีทฤษฎีโพสท์โมเดิร์นที่เป็นหน่วยเดียวหรือเอกภาพ หรือแม้แต่สภาพการณ์ใดๆที่เชื่อมโยงสอดคล้องต้องกันที่มีลักษณะรวมกันเป็นเนื้อเดียวกัน

          ตรงกันข้าม ทฤษฎีหนึ่งทฤษฎีใดอาจจะถูกโจมตีโดยความหลากหลายแตกต่างระหว่างทฤษฎี ซึ่งบ่อยครั้ง รวมเข้าด้วยกันเป็นก้อนในฐานะที่เป็นทฤษฎีโพสท์โมเดิร์น และทฤษฎีพหุนิยม - ซึ่งก็ขัดแย้งกันอยู่บ่อยๆ - เกี่ยวกับสภาพการณ์ของโพสท์โมเดิร์น . ทฤษฎีหนึ่งทฤษฎีใดยังอาจถูกโจมตีโดยความคิดที่ไม่แข็งแรงมากพอ หรือยังอยู่ภายใต้การสร้างให้เป็นทฤษฎีขึ้นมาได้ด้วยเกี่ยวกับ"โพสท์โมเดิร์น" ในทฤษฎีต่างๆซึ่งรับเอามา หรือถูกแสดงตัวหรืออธิบายในเทอมดังกล่าว

          เพื่อความกระจ่างชัดเกี่ยวกับคำซึ่งเป็นกุญแจสำคัญบางคำในครอบครัวของแนวความคิดเกี่ยวกับโพสท์โมเดิร์น มันจะเป็นประโยชน์มากที่จะจำแนกให้เห็นอย่างชัดเจนระหว่างวาทกรรมต่างๆของโมเดิร์นและโพสท์โมเดิร์นออกจากกัน(see Featherston 1988). ซึ่งในบทนี้ ท่านจะพบกับเนื้อหาดังกล่าว

          สำหรับการเริ่มต้น เราอาจต้องจำแนกความแตกต่างระหว่าง"ความเป็นสมัยใหม่"(modernity)ที่ได้รับการทำให้เป็นแนวคิดขึ้นมาในยุคโมเดิร์น กับ "ความเป็นหลังสมัยใหม่"(postmodernity)ในฐานะที่เป็นศัพท์ใหม่คำหนึ่ง ซึ่งได้มาอธิบายถึงยุคสมัยที่ตามมาของความเป็นสมัยใหม่(modernity)ที่พูดถึง. มันมีวาทกรรมมากมายเกี่ยวกับความเป็นสมัยใหม่ ซึ่งต่อมาภายหลังมันมีคุณสมบัติของความเป็นหลังสมัยใหม่ และศัพท์คำดังกล่าวยังเป็นการพูดถึงความหลากหลายในการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ, การเมือง, สังคม, และวัฒนธรรมด้วย

          ความเป็นสมัยใหม่(modernity) ดังที่ถูกทำให้เป็นทฤษฎีขึ้นมาโดย Marx, Weber, และคนอื่นๆ, เป็นศัพท์ที่เกี่ยวกับยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ ซึ่งอ้างอิงถึงยุคสมัยที่ต่อมาจาก"ยุคกลาง"(Middle Ages) หรือลัทธิศักดินา(feudalism). สำหรับบางคน ความเป็นสมัยใหม่ถูกทำให้ตรงข้ามกับสังคมตามจารีตประเพณีเดิมๆ และถูกสร้างอัตลักษณ์ของตัวมันขึ้นมาโดยสิ่งประดิษฐ์หรือนวัตกรรมใหม่, ความแปลก, และความเป็นพลวัตร(Berman 1982).

          วาทกรรมต่างๆในทางทฤษฎีของความเป็นสมัยใหม่นับจาก Descartes จนมาถึง the Enlightenment (ยุคสว่างหรือยุคแห่งพุทธิปัญญา) และลูกหลานของมันที่ให้การสนับสนุนเรื่องราวของเหตุผลนั้น ต่างถือว่า"เหตุผล"เป็นต้นตอของ"ความก้าวหน้า"ในด้านความรู้และความเจริญของสังคม เช่นเดียวกับฐานะตำแหน่งที่เป็นสิทธิพิเศษของความจริง(truth) และรากฐานของความรู้ที่เป็นระบบ

          "เหตุผล"ได้รับการเข้าใจว่า ตัวมันเองมีความสามารถที่จะค้นพบบรรทัดฐานทางด้านทฤษฎีและการปฏิบัติอย่างเพียงพอ ซึ่งระบบคิดและการกระทำสามารถที่จะได้รับการสร้างขึ้นมา และสังคมสามารถได้รับการสร้างขึ้นมาใหม่ได้เช่นกัน. โครงการยุคสว่างหรือยุคแห่งพุทธิปัญญานี้(Enlightenment project)ยังเป็นสิ่งที่นำไปปฏิบัติและมีอิทธิพลในอเมริกา, ฝรั่งเศส, และประเทศที่มีการปฏิวัติประชาธิปไตยอื่นๆด้วย ซึ่งพยายามที่จะล้มล้างโลกแห่งศักดินาลง และสร้างระเบียบสังคมที่ยุติธรรมและความเสมอภาคขึ้นมา ที่จะทำให้เหตุผลและความก้าวหน้าของสังคมเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา (Toulmin 1990).

           ความเป็นสมัยใหม่ในทางสุนทรียะ ปรากฏตัวขึ้นมาในความเคลื่อนไหวของพวกขบวนการทางศิลปะแนวหน้าของบรรดาโมเดิร์นนิสท์(the new avant-garde modernist movements) และบรรดาวัฒนธรรมรองต่างๆที่ไม่ยึดถือตามขนบจารีต(behemian subcultures) ซึ่งกบฎต่อแง่มุมที่แปลกแยกของความเป็นอุตสาหกรรมและความเป็นเหตุเป็นผล ขณะเดียวกันก็แสวงหาการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมและค้นหาความสามารถของตนเองในเชิงสร้างสรรค์อย่างเต็มที่ในทางศิลป[to find creative self-realization in art]

           ความเป็นสมัยใหม่ได้เข้ามาสู่ชีวิตประจำวันโดยผ่านการโปรยปรายของศิลปสมัยใหม่ ผลผลิตต่างๆของสังคมบริโภค เทคโนโลยี และลักษณะหรือวิธีการเกี่ยวกับการขนส่งและการสื่อสาร. พลวัตรต่างๆและความเป็นสมัยใหม่ได้สร้างโลกอุตสาหกรรมและอาณานิคมใหม่ขึ้นมา ซึ่งสามารถจะได้รับการอธิบายในฐานะที่เป็น"การทำให้เป็นสมัยใหม่"(modernization) [สำหรับศัพท์คำว่า modernization เป็นศัพท์ที่แสดงถึงขบวนการเหล่านั้นของ การทำให้เป็นปัจเจก, การทำให้เป็นเรื่องทางโลก, การทำให้เป็นอุตสาหกรรม, ความแตกต่างทางวัฒนธรรม, การทำให้เป็นสินค้า, การทำให้มีความเป็นเมือง, การทำให้เป็นระบบราชการ, และการทำให้เป็นเหตุผล ซึ่งรวมเข้าด้วยกันได้ก่อให้เกิดโลกสมัยใหม่ หรือ modern world ขึ้นมา]

          กระนั้นก็ตาม การสร้างความเป็นสมัยใหม่ขึ้นมา ได้ผลิตความทุกข์ยากและความเจ็บปวดที่ไม่ได้มีการเปิดเผยหรือบอกกล่าวล่วงหน้าเอาไว้เกี่ยวกับบรรดาผู้ที่ตกเป็นเหยื่อของมัน ซึ่งไล่เลียงได้นับจาก ชาวไร่, ชาวนา, กรรมกร, และช่างฝีมือทั้งหลายที่ถูกกดขี่โดยการทำให้เป็นอุตสาหกรรมของนายทุน จนกระทั่งถึงการกีดกันผู้หญิงออกไปจากปริมณฑลสาธารณะ และไปจนถึงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เกี่ยวกับการทำให้เป็นอาณานิคมของนักจักรวรรดิ์นิยมทั้งหลาย

          ความเป็นสมัยใหม่ยังได้สร้างสถาบันทั้งหลายที่เกี่ยวกับระเบียบวินัยขึ้นมา ปฏิบัติการต่างๆ และวาทกรรมหลายหลากที่ทำให้วิธีการต่างๆของมันในการครอบงำและบังคับควบคุมเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย. ด้วยเหตุนี้ ใน The `dialectic of Enlightenment' (หลักวิภาษวิธีของยุคสว่าง)(Horkheimer and Adorno 1972) จึงได้อธิบายถึงขบวนการอันหนึ่ง ซึ่ง"ความเป็นเหตุเป็นผล"ได้เปลี่ยนแปลงไปสู่ภาวะที่ตรงข้ามกันกับตัวมัน และคำทั่นสัญญาของความเป็นสมัยใหม่เกี่ยวกับการปลดปล่อยมนุษย์ให้เป็นอิสระ กลายเป็นหน้ากากของการกดขี่และการครอบงำ. กระนั้นก็ตาม บรรดาผู้ปกป้องเกี่ยวกับความเป็นสมัยใหม่((Habermas 1981, 1987a, and 1987b) อ้างว่า "มันมีศักยภาพที่ยังไม่บรรลุผล"(unfulfilled potential) และมีทรัพยากรต่างๆที่จะเอาชนะข้อจำกัดต่างๆ และผลของการทำลายล้างเหล่านี้

          แต่อย่างไรก็ตาม บรรดานักทฤษฎีโพสท์โมเดิร์นอ้างว่า ในสังคมร่วมสมัยที่มีความไฮเทคทางด้านสื่อ, กระบวนการต่างๆที่เร่งด่วนเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงและการแปรผัน สิ่งเหล่านี้กำลังผลิตสังคมโพสท์โมเดิร์นใหม่อันหนึ่งขึ้นมา และผู้ที่ให้การสนับสนุนมันทั้งหลายอ้างว่า ยุคของความเป็นโพสท์โมเดิร์นได้ก่อให้เกิดภาวะทางประวัติศาสตร์ที่แปลกใหม่อันหนึ่ง และการก่อตัวขึ้นมาของสังคมวัฒนธรรมที่ไม่เหมือนเดิม ซึ่งต้องการแนวความคิดและทฤษฎีใหม่ๆมารองรับ

           บรรดานักทฤษฎีเกี่ยวกับความเป็นโพสท์โมเดิร์น (Baudrillard, Lyotard, Harvey, ฯลฯ) ให้เหตุผลว่า เทคโนโลยีต่างๆอย่างเช่น คอมพิวเตอร์และสื่อ, รูปแบบใหม่ของความรู้, และการเปลี่ยนแปลงในระบบสังคมเศรษฐกิจต่างๆกำลังสร้างรูปแบบทางสังคมหลังสมัยใหม่อันหนึ่งขึ้นมา. Baudrillard และ lyotard ได้ตีความพัฒนาการต่างๆเหล่านี้ในเทอมของแบบฉบับที่แปลกใหม่ของข้อมูล, ความรู้, และเทคโนโลยี, ขณะที่บรรดานักทฤษฎีนีโอ-มาร์กซิสท์ทั้งหลาย อย่าง Jameson และ Harvey ได้ตีความ โพสท์โมเดิร์น ในเทอมต่างๆของพัฒนาการเกี่ยวกับขั้นตอนที่สูงกว่าของลัทธิทุนนิยม(higher stage of capitalism) ซึ่งมันได้รับการทำเครื่องหมายขึ้นมาโดยการแทรกซึมของทุนในระดับที่สูงขึ้น และการทำให้เป็นเนื้อเดียวกันข้ามโลก

           กระบวนการต่างๆเหล่านี้กำลังสร้างการแตกออกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยทางวัฒนธรรมเพิ่มขึ้นด้วย รวมไปถึงการเปลี่ยนแปลงในประสบการณ์เกี่ยวกับพื้นที่ว่างและเวลา, และลักษณะใหม่ๆของประสบการณ์, ความเป็นตัวตน, และวัฒนธรรม. เงื่อนไขต่างๆเหล่านี้ได้ให้พื้นฐานสังคมเศรษฐกิจและรากฐานทางวัฒนธรรมสำหรับทฤษฎีโพสท์โมเดิร์น และการวิเคราะห์ของมันได้ให้มุมมองและทัศนียภาพต่างๆจากสิ่งซึ่งทฤษฎีโพสท์โมเดิร์น สามารถอ้างได้ว่าอยู่บนแถวหน้าสุดของพัฒนาการร่วมสมัย

           นอกจากความแตกต่างกันระหว่าง"ความเป็นสมัยใหม่"และ"ความเป็นหลังสมัยใหม่"ในปริมณฑลของทฤษฎีทางสังคมแล้ว, วาทกรรมเกี่ยวกับหลังสมัยใหม่หรือโพสท์โมเดิร์น ยังแสดงบทบาทสำคัญในอาณาเขตของสุนทรียศาสตร์และทฤษฎีทางวัฒนธรรมด้วย. ในที่นี้ ข้อถกเถียงได้ไปเกี่ยวพันรายรอบความแตกต่างระหว่างลัทธิสมัยใหม่และลัทธิหลังสมัยใหม่ในศิลปกรรมต่างๆ

           ภายใต้วาทกรรมนี้ "ลัทธิสมัยใหม่" อาจถูกนำมาใช้เพื่ออธิบายถึงขบวนการทางศิลปะของยุคโมเดิร์น (ลัทธิ impressionism, l'art our l'art, expression, surrealism, และขบวนการแนวหน้าอื่นๆ หรือ avant-garde movements), ขณะที่"ลัทธิหลังสมัยใหม่"สามารถอธิบายถึงรูปแบบและปฏิบัติการต่างๆทางสุนทรีย์ที่หลากหลายซึ่งตามมาทีหลัง และแตกหักกับลัทธิสมัยใหม่. รูปแบบเหล่านี้รวมเอาสถาปัตยกรรมของ Robert Venturi และ Philip Johnson, การทดลองทางด้านดนตรีของ John Cage, ผลงานศิลปะของ Warhol และ Rauschenberg, นวนิยายต่างๆของ Pynchon และ Ballard, และงานภาพยนตร์อย่างเช่นเรื่อง Blade Runner หรือ Blue Velvet. ข้อถกเถียงกันเหล่านี้มีศูนย์กลางอยู่ที่ว่ามันใช่หรือไม่ใช่ข้อแตกต่างทางแนวคิดอันแหลมคมระหว่างลัทธิสมัยใหม่และลัทธิหลังสมัยใหม่ และลักษณะที่ดีและข้อจำกัดต่างๆเกี่ยวกับขบวนการต่างๆเหล่านี้

           วาทกรรมต่างๆเกี่ยวกับหลังสมัยใหม่ ยังปรากฎตัวในขอบเขตของทฤษฎีและการโฟกัสลงบนการวิจารณ์เกี่ยวกับทฤษฎีสมัยใหม่ และข้อถกเถียงกันต่างๆสำหรับความแตกร้าวของทฤษฎีหลังสมัยใหม่. ทฤษฎีสมัยใหม่ - ไล่ลำดับจากโครงการปรัชญาของ Descartes, ไปจนถึง the Enlightenment, จนกระทั่งถึงทฤษฎีทางสังคมของ Comte, Marx, Weber และคนอื่นๆ - ได้ถูกวิจารณ์ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการแสวงหาของมันเพื่อวางรากฐานอันหนึ่งเกี่ยวกับความรู้, การทำให้เป็นสากล และข้ออ้างแบบรวมทั้งหมด, ความหยิ่งผยองของมันต่อการค้นหาความจริงที่อยู่เหนือคำโต้แย้ง และลัทธิเหตุผลอันหลอกลวงและน่าสงสัยของมัน. โดยในทางที่แย้งกัน บรรดาผู้ปกป้องเกี่ยวกับทฤษฎีสมัยใหม่ ได้โจมตีลัทธิสัมพัทธนิยมหลังสมัยใหม่(postmodern relativism), ลัทธิความไร้เหตุผล(irrationalism), และสุญนิยม(nihilism)

          ยิ่งไปกว่านั้น ทฤษฎีหลังสมัยใหม่ยังวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับการเป็นตัวแทนความจริง และความเชื่อสมัยใหม่ที่ว่าทฤษฎีเป็นกระจกเงาสะท้อนความจริง โดยแทนที่ฐานะสภาพทางทัศนียวิทยาและลักษณะสัมพัทธ์ที่ว่า ทฤษฎีต่างๆ อย่างเก่งที่สุด ก็เพียงให้ทัศนียภาพเพียงบางส่วนของวัตถุต่างๆ และการเป็นตัวแทนของการรับรู้ทั้งหมดเกี่ยวกับโลกนั้นเป็นเพียงสื่อกลางทางประวัติศาสตร์และทางภาษาเท่านั้น

          ทฤษฎีหลังสมัยใหม่หรือโพสท์โมเดิร์นบางทฤษฎี ปฏิเสธอย่างสอดคล้องต้องกันเกี่ยวกับทัศนียภาพขนาดใหญ่(macroperspective)ทั้งหมดในเรื่องของสังคมและประวัติศาสตร์ ซึ่งได้รับการชื่นชอบโดยทฤษฎีสมัยใหม่หรือโมเดิร์น ทฤษฎีหลังสมัยใหม่เห็นด้วยและให้การสนับสนุนเกี่ยวกับทฤษฎีเล็กๆและการเมืองขนาดเล็ก(microthery and micropolitics)(Lyotard 1984a)

          ทฤษฎีโพสท์โมเดิร์นยังปฏิเสธข้อสันนิษฐานต่างๆของทฤษฎีโมเดิร์นเกี่ยวกับความสอดคล้องกันทางสังคม และความคิดเห็นต่างๆเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างความเป็นเหตุเป็นผล. ทฤษฎีโพสท์โมเดิร์นสนับสนุนความหลากหลาย, ลักษณะพหุวิสัย, การแตกออกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย, และลักษณะที่ไม่แน่นอนคลุมเครือ

         นอกจากนี้ ทฤษฎีโพสท์โมเดิร์นยังละทิ้งเรื่องของเหตุผลและอัตบุคคลที่เป็นหน่วยเดียว(unified subject)ซึ่งได้รับการยืนยันโดยทฤษฎีโมเดิร์นเป็นจำนวนมาก ด้วยการสนับสนุนการกระจายออกจากศูนย์กลางทางสังคมและทางภาษา และอัตบุคคลที่แตกออกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย(fragmented subject)

          ด้วยเหตุนี้ เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนเกี่ยวกับแนวคิด ในที่นี้จึงอยากจะใช้ศัพท์คำว่า"ความเป็นหลังสมัยใหม่"( postmodernity)เพื่ออธิบายถึงยุคสมัยที่ตามมาหลังจาก"ความเป็นสมัยใหม่"(modernity), และใช้คำว่า"ลัทธิหลังสมัยใหม่"(postmodernism)เพื่ออรรถาธิบายถึงขบวนการต่างๆและสิ่งประดิษฐ์ที่มนุษย์สร้างขึ้นในขอบเขตทางวัฒนธรรม ที่สามารถได้รับการจำแนกแยกแยะจากขบวนการต่างๆของสมัยใหม่(modernist), รวมไปถึงตำรับตำราทั้งหลาย และปฏิบัติการต่างๆ

          เรายังแยกความแตกต่างระหว่าง"ทฤษฎีสมัยใหม่"(modern theory) กับ "ทฤษฎีหลังสมัยใหม่"(postmodern theory)ด้วย, เช่นเดียวกับระหว่าง"การเมืองสมัยใหม่"(modern politics)ซึ่งได้ถูกสร้างอัตลักษณ์ขึ้นมาโดยพรรคการเมือง, รัฐสภา, หรือการเมืองแบบสหภาพแรงงาน(trade union politics - รูปแบบองค์กรทางการเมืองที่รวมตัวกันโดยคนงานเพื่อต่อรองกับนายจ้าง) ในทางที่ตรงข้ามกันกับ"การเมืองหลังสมัยใหม่"(postmodern politics)ที่เชื่อมสัมพันธ์กับการเมืองขนาดเล็กที่มีฐานของท้องถิ่น(locally base micropolitics) ซึ่งท้าทายต่อขบวนการอันกว้างขวางของวาทกรรมต่างๆ และรูปแบบที่ถูกทำให้เป็นสถาบันต่างๆขึ้นมาของอำนาจ

          เพื่อให้ความกระจ่างและความสว่างต่อความสับสนและวาทกรรมหลากรูปแตกต่างกันของโพสท์โมเดิร์น อันดับแรก เราจะนำเสนอวิธีการทางโบราณคดีหรือการขุดค้นเกี่ยวกับคำศัพท์ อธิบายอย่างละเอียดถึงประวัติศาสตร์ของมัน การนำมาใช้ในช่วงแรกๆ และความหมายที่ขัดแย้งกันต่างๆ. ต่อจากนั้น เราจะไปดูกันถึงพัฒนาการเกี่ยวกับทฤษฎีโพสท์โมเดิร์นร่วมสมัยในบริบทของช่วงหลังทศวรรษที่ 1960s ในประเทศฝรั่งเศส ที่ซึ่งแนวความคิดเกี่ยวกับเงื่อนไขของโพสท์โมเดิร์นใหม่อันหนึ่งกลายมาเป็นแนวทางหรือแก่นแกนสำคัญในช่วงปลายทศวรรษที่ 1970s. และในหัวข้อ 1.3 เราจะเสก็ตภาพให้เห็นถึงข้อสงสัยและการซักไซ้ไล่เรียงของเราเกี่ยวกับทฤษฎีโพสท์โมเดิร์น

อภิปรัชญากับวิทยาศาสตร์

อภิปรัชญากับวิทยาศาสตร์

อภิปรัชญา คือ การคาดคะเนความจริงก่อนวิทยาศาสตร์ 
        นักปรัชญากรีกโบราณยังแยกไม่ออกว่า ปรัชญากับสิ่งที่เราเรียกกันใน ปัจจุบันว่า ศาสตร์ทางกายภาพต่างกันอย่างไร อันที่จริง การศึกษาลักษณะของโลกทางกายภาพเคยถือกันว่าเป็นหน้าที่ของนักปรัชญา เพิ่งมาแยกกันเมื่อไม่นานมานี้เอง และได้ใช้คำว่า natural philosophy เป็นไวพจน์กับคำ physics เรื่อยมา นักปรัชญาชาวตะวันตกรุ่นแรก เช่น นักจักรวาลวิทยาชาวไอโอเนียในสมัยพุทธกาล จึงได้ถกปัญหากันในเรื่องมูลกำเนิดของโลก ดังจะได้ยกมาศึกษากันโดยย่อต่อไปนี้

• ทาเลส นักปรัชญาคนแรกที่มีชื่อในประวัติปรัชญา กล่าวว่า “สิ่งทั้งหลายมาจาก น้ำ”
• อานักซีเมเนส กล่าวว่า ธาตุประกอบสำคัญของสิ่งทั้งหลาย คือ อากาศ หรือ อีเทอร์
• เฮราคลีตุส เห็นว่า ไฟเป็นมูลเหตุของสิ่งทั้งหลาย
• เดโมครีตุส เห็นว่า โลกประกอบขึ้นจากธาตุละเอียดที่ไม่สามารถแบ่งแยกได้อีก คือ อะตอม

       การคาดคะเนความจริงสมัยก่อนวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับธาตุประกอบของโลกนี้ ถือกันว่า เป็นเรื่องของอภิปรัชญาและจักรวาลวิทยา

      ในปัจจุบัน เชื่อกันว่า เรื่องส่วนประกอบของสิ่งทั้งหลายก็ดี โครงสร้างของเอกภพกายภาพก็ดี ไม่ใช่ปัญหาที่อภิปรัชญาจะพึงตอบเสียแล้ว แต่เป็นหน้าที่ของศาสตร์ทางประจักษ์ ได้แก่ ฟิสิกส์ ดาราศาสตร์ เป็นต้น ศาสตร์เหล่านี้มีหลักการพิเศษ ไม่ใช้วิธีการคาดคะเนความจริง และการใช้เหตุผลตามวิธีตรรกศาสตร์ แต่ใช้วิธีทดลองเพื่อพิสูจน์สมมุติฐานที่ตั้งขึ้นว่า เป็นจริงหรือไม่ วิธีการเหล่านี้รวมถึงการใช้เครื่องมือชั่งตวงวัดนั้น พวกกรีกโบราณไม่สนใจนำมาใช้ตอบปัญหาดังกล่าว นักวิทยาศาสตร์ในสมัยปัจจุบันส่วนมาก ถ้าไม่มั่นใจจะไม่ตอบปัญหาใด ๆ ในทันที โดยเฉพาะปัญหาเกี่ยวกับสิ่งทั้งหลายที่นักจักรวาลวิทยาชาวไอโอเนียสมัยก่อนวิทยาศาสตร์คิดกัน เช่น อะไรคือมูลกำเนิดหรือปฐมเหตุของเอกภพ เขาจะตอบเลี่ยงไปว่า ปัญหาเช่นนี้เป็นของอภิปรัชญา ไม่ใช่ของวิทยาศาสตร์ เนื่องจากไม่มีเครื่องมือหรือวิธีการจะใช้หาความรู้ในเรื่องนั้นได้

อภิปรัชญากับศาสนา

อภิปรัชญากับศาสนามีความคล้ายคลึงกันในลักษณะ ดังนี้

1. อภิปรัชญาและศาสนามีวัตถุประสงค์ขั้นต้นตรงกัน คือ เพื่อศึกษาเบื้องหลัง ของโลกหรือของเอกภพ
2. ทั้งอภิปรัชญาและศาสนาพยายามที่จะก้าวไปให้พ้นปรากฏการณ์ซึ่งเป็นเสมือนม่านปิดบังความแท้จริงของโลก ที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังปรากฏการณ์ทั้ง หลาย ผู้ที่ก้าวพ้นปรากฏการณ์เหล่านี้ไปเท่านั้น จึงจะมองเห็นความแท้ จริงได้
3. ทั้งอภิปรัชญาและศาสนาเน้นถึงการฝึกจิตว่าเป็นวิธีที่จะนำไปสู่การบรรลุสัจธรรมหรือความแท้จริงได้
4. ทั้งอภิปรัชญาและศาสนาเชื่อในความสามารถของจิตมนุษย์ว่าสามารถสัมผัสสัจธรรมโดยตรงได้
5. ทั้งอภิปรัชญาและศาสนาประเมินค่าของปรากฏการณ์ว่า ต่ำกว่าค่าของสัจธรรมซึ่งอยู่เบื้องหลังปรากฏการณ์นั้น ๆ
6. ทั้งอภิปรัชญาและศาสนาเริ่มต้นด้วยประสบการณ์ของชีวิต ซึ่งทั้ง 2 ยอมรับว่าชีวิตนั้นมีอยู่จริง และพยายามทำให้บริสุทธิ์และดียิ่ง ๆ ขึ้นไป

อภิปรัชญากับศาสนาโดยเฉพาะฝ่ายเทวนิยมมีความต่างกันในลักษณะดังนี้

1. อภิปรัชญาและศาสนาแตกต่างกันในปัญหาเรื่องวิธีการ กล่าวคือ อภิปรัชญาใช้วิธีอุปนัย (inductive = พิจารณาจากข้อเท็จจริงไปหากฎ) ส่วนศาสนาใช้วิธีนิรนัย (deductive = พิจารณาจากกฎไปหาข้อเท็จจริง)
2. อภปรัชญาใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์มาพิจารณาสภาพธรรมที่เป็นโลกุตระ ส่วนศาสนาใช้วิธีมอบกายถวายชีวิต (ภักดี) ต่อสภาพธรรมนั้น
3. อภิปรัชญามีฐานะเป็นวัตถุวิสัยมาก่อน ส่วนศาสนามีฐานะเป็นจิตวิสัย
4. อภิปรัชญาเห็นว่า การค้นคว้าด้วยเหตุผลเท่านั้นจึงจะบรรลุถึงความรู้แจ้งสัจธรรมได้ ส่วนศาสนากลับเห็นว่า ความภักดีและศรัทธาในพระเจ้าเท่านั้น จะนำผู้ปฏิบัติให้เข้าถึงสัจธรรมได้
5. อภิปรัชญา ไม่มีศรัทธาล่วงหน้าในสิ่งที่จะศึกษาค้นคว้า แต่ศาสนาเริ่มต้นด้วยศรัทธาในพระเจ้าที่เขารักเคารพและเชื่อถือก่อน
6. อภิปรัชญามีขอบเขตที่จะต้องศึกษากว้างขวางกว่า คือว่าด้วยความแท้จริงเกี่ยวกับโลกทั้งมวล ส่วนศาสนาว่าด้วยเรื่องพระเจ้าในส่วนที่สัมพันธ์กับมนุษย์เท่านั้น
7. อภิปรัชญามีเนื้อหากว้างขวางรวมถึงธาตุประกอบของจิตมนุษย์ทั้งมมดหรือการรับรู้อารมณ์ (knowing) การเสวยอารมณ์ หรือความรู้สึกสุขทุกข์ และความตั้งใจ หรือเจตนา ส่วนศาสนาเกี่ยวข้องโดยตรงกับความรู้สึกหรือการเสวยอารมณ์ ซึ่งกลายเป็นศรัทธาออกมา
8. อภิปรัชญามุ่งเน้นเรื่องจักรวาล ส่วนศาสนามุ่งศึกษาเรื่องตัวตนหรืออัตตาเป็นสำคัญ
9. อภิปรัชญา ศึกษาเพื่อรู้ความจริงเท่านั้น ส่วนศาสนามุ่งปฏิบัติให้เข้าถึงความจริง
10. อภิปรัชญา ศึกษาเพื่อให้ความต้องการทางพุทธิปัญญาบรรลุผลสำเร็จ ส่วนศาสนาศึกษาเพื่อให้ความต้องการทางอารมณ์บรรลุผลสำเร็จ
11. อภิปรัชญาเป็นเรื่องของสมอง แต่ศาสนาเป็นของจิตใจ
12. สัจธรรม หรือความจริงแท้ของอภิปรัชญามีลักษณะเป็นอบุคลิก และเป็นนามธรรม ส่วนของศาสนาเป็นบุคลิก และเป็นรูปธรรม

มนุษยนิยมในปรัชญามาร์กซ์

กำเนิดแนวคิดแบบมนุษยนิยมในปรัชญามาร์กซ์ 

       พัฒนาการทางปรัชญาของมาร์กซ์ แบ่งออกเป็น 2 ช่วง คือ วัยหนุ่ม (Young Marx) คือช่วงที่มาร์กซ์เขียนหนังสือ Economic & Philosophic Manuscripts of 1844 และ วัยสูงอายุ (Old Marx) ซึ่งถัดจากวัยหนุ่มอีกประมาณ 20 ปี อันเป็นช่วงที่เขียนหนังสือ Capital แนวคิดแบบมนุษยนิยมของมาร์กซ์ปรากฏอย่างชัดเจนในช่วงวัยหนุ่ม ส่วนในวัยสูงอายุแม้จุดยืนเกี่ยวกับมนุษย์นิยมจะยังเหมือนเดิม แต่มาร์กซ์จะเน้นหนักไปในด้านเศรษฐศาสตร์การเมือง (political economy) มากกว่า บทความนี้จะศึกษาแนวคิดแบบมนุษย์นิยมของมาร์กซ์ในช่วงวัยหนุ่มตามที่ปรากฏในหนังสือ Economic & Philosophic Manuscripts of 1844 เป็นหลัก

     ในปรัชญาตะวันตก มนุษยนิยมหมายถึงแนวความคิดที่ยึดเอามนุษย์เป็นศูนย์กลางในฐานะเป็นแหล่งความดีและการสร้างสรรค์ทั้งมวล ซึ่งตรงกันข้ามกับความเชื่อแบบเทวนิยม (Theism) และ สัมบูรณ์นิยม (Absolutism) ที่เชื่อว่ามนุษย์นั้นมีฐานะต่ำต้อยและต้องขึ้นกับอำนาจสูงสุดบางอย่าง เช่น พระเป็นเจ้า เป็นต้น แนวคิดนี้เริ่มแต่สมัยกรีกโบราณ เมื่อโปรทากอรัส (Protagoras / 490 – 410 B.C.) กล่าวว่า มนุษย์เป็นผู้รู้สิ่งต่าง ๆ ด้วยตัวเขาเอง และพัฒนาเรื่อยมาจนถึงยุคสว่างทางปัญญา (The Age of Enlightenment) ในคริสต์วรรษที่ 18 ที่เชื่อในอำนาจเหตุผลของมนุษย์ในการเข้าใจตัวเองและสิ่งต่าง ๆ ปรัชญามาร์กซ์ก็เช่นเดียวกัน “มีรากฐานมาจากประเพณีปรัชญามนุษย์นิยมตะวันตก” (Fromm, 1983 : V)

       อย่างไรก็ดี ปรัชญามาร์กซ์ไม่ได้เหมือนกับแนวคิดมนุษยนิยมในปรัชญาตะวันตกไปเสียทั้งหมด จะเหมือนก็ตรงที่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลางทางปรัชญาเท่านั้น แต่ความเข้าใจเกี่ยวกับมนุษย์แตกต่างกัน เช่น โปรทากอรัสและนักคิดสมัยยุคสว่างทางปัญญาจะสนใจมนุษย์ในประเด็นของญาณวิทยา ส่วนปรัชญามาร์กซ์มองมนุษย์เชิงประวัติศาสตร์ผ่านชีวิตทางการผลิตของสังคม มนุษย์เป็นผู้สร้างประวัติศาสตร์ ขณะเดียวกันก็ขึ้นอยู่กับประวัติศาสตร์ด้วย ประวัติศาสตร์จะเปิดเผยธรรมชาติของมนุษย์แต่ละยุค แม้แนวคิดเกี่ยวกับประวัติศาสตร์นี้จะได้รับอิทธิพลจาก เฮเกล (1770 – 1831) แต่ปรัชญามาร์กซ์เห็นตรงกันข้ามกับเฮเกล โดยเห็นว่าประวัติศาสตร์เป็นเรื่องของวัตถุ ส่วนของเฮเกลเป็นเรื่องของจิตใจ กล่าวคือ ประวัติศาสตร์คือภาพสะท้อนความสมบูรณ์ในเหตุผลของมนุษย์ ข้อแตกต่างนี้ทำให้มาร์กซ์กล่าวว่า “เฮเกลเป็นคนเอาหัวยืนต่างเท้า ที่ถูกต้องใช้เท้ายืน หากต้องการจะเข้าใจสิ่งต่าง ๆ อย่างถูกต้อง” (Marx, 1977 : 29)

      ฉะนั้น ในเมื่อปรัชญามาร์กซ์เกิดขึ้นในยุคทุนนิยม มนุษยนิยมในปรัชญามาร์กซ์ย่อมเป็นผลของยุคสมัยที่กำเนิดขึ้นมาเพื่อแก้ไขปัญหาของมนุษย์ที่ประสบความทุกข์ยากจากระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม

โสคราตีส โสคราตีสไม่ได้ส่งมอบปัญญา หากแต่ทำให้คนอื่นค้นหาในสิ่งที่คิดว่าเขารู้ โสคราตีสทำให้เขาสำนึกรู้ความไม่รู้ของตัวของเขาเอง

โสคราตีสเป็นชายหนุ่ม ชีวิตวัยหนุ่มของโสคราตีส เราไม่รู้จัก เอกสารชิ้นแรกสุดที่ พูดถึงเขาคือ (บทละครเรื่อง) หมู่เมฆ ของอริสโตฟาเน็ส โสคราเต็สตายในปี 399 ด้วยการดื่มยาพิษ พ่อของโสคราตีสเป็นช่างเรียงหิน แม่เป็นหมอตำแย แต่ถึงแม้จะมีชาติกำเนิดไม่เด่นเป็นพิเศษอันใดเขาก็ ได้เป็นพลเมืองเอเธนส์ด้วยการใช้ชีวิตตระหนี่ถี่ถ้วนเขาจึงเป็นอิสระในด้านวัตถุปัจจัย ต้องขอบคุณมรดกก้อนน้อยๆ กับเงินอุดหนุนของรัฐที่จ่ายให้กับชาวเอเธนส์ทุกคน (ค่าธรรมเนียมโรงมหรสพและอะไรทำนองนี้) ในหน้าที่พลเมืองที่ต้องรับใช้รัฐด้านการทหาร โสคราตีสเป็นทหารเดินเท้าในสงครามเปโลปอนเนเซีย เข้าประจัญบานที่สมรภูมิเดลิอ็อนและแอ็มฟิโปลิส ส่วนภาระหน้าที่ด้านการเมืองอันเป็นเชิงบังคับนั้น เขารับใช้เอเธนส์ในฐานะประธานสภาเมื่อปี 406 และได้แสวงหาความยุติธรรมให้กับบรรดานายพลผู้บัญชาการกองทหารเอเธนส์ในสมรภูมิอาร์กีนูซาเอ ที่ถูกฝูงชนบ้าคลั่งเรียกร้องให้ลงโทษประหารชีวิต แต่ทว่าเขาไม่เคยมีความใฝ่ฝันในตำแหน่งสำคัญอันใด ไม่ว่าในรัฐหรือในกองทัพ ซันธิปเปเมียของเขาไม่มีบทบาทสำคัญในชีวิตของเขา ชีวิตของนักปรัชญา น่าสนใจทีเดียว เรารู้ว่าโสคราตีสมีรูปร่างหน้าตาอย่างไร เขาเป็นปราชญ์คนแรกที่ยืนอยู่   ต่อหน้าเราด้วยตนเอง เขาเป็นชายอัปลักษณ์ ตาโปน จมูกงุ้ม ริมฝีปากหนา พุงโร และร่างม่อต้อของเขาชวนให้นึกไปถึง (เจ้าป่า) ซีเลนุส (ผู้อบรมเยงดูเทพดีโอนีซุส) หรือ (เจ้าป่า) ซาตีรุส (บริวารเทพดีโอนีซุส) เขาถูกสร้างมาให้มีสังขารเข้มแข็งอดทน ชินชากับความยากเข็ญและเย็นชา

โสคราตีสในภาพลักษณ์ของเรานั้นเป็นชายวัยกลางคน ชีวิตวัยหนุ่มของเขาเราไม่รู้จัก เขาเติบโตมาในเอเธนส์อันเกรียงไกร รุ่งเรือง สุกใสจากผลพวงของสงครามเปอร์เซียหลายครั้งหลายหน เขาอายุเกือบสี่สิบแล้วเมื่อตอน ที่สงครามหายนะเปโลปอนเนเซียอุบัติขึ้น ช่วงนั้นโดยแท้ที่เขากลายมาเป็นที่สนใจของสาธารณชน เอกสารชิ้นแรกสุดที่พูดถึงเขาคือ (บทละครเรื่อง) หมู่เมฆ ของอริสโตฟาเน็ส ซึ่งเขียนล้อเลียนเขา เขาประสบกับความเสื่อมและความล่มจมของเอเธนส์ เมื่ออายุเจ็ดสิบเขาถูกกล่าวหาว่าขาดความเคารพ (เทพเจ้า) จึงถูกดำเนินคดีและถูกตัดสินประหารชีวิต เขาตายในปี 399 ด้วยการดื่มยาพิษ               เขายังไม่รู้ว่าสัจจะเป็นอะไรบางอย่างที่แน่นอนและแตกต่าง แต่ทว่าเขาพร้อมอยู่ด้วยการตระหนักต่อเสียงเพรียกในตัวเขาและภารกิจอันประเสริฐ               พัฒนาการทางสติปัญญาของเขาอนุมานได้อย่างเดียว เขารู้จักปรัชญาธรรมชาติของอานักซา-โกรัสและอาร์เฆลาอุส เขาประสบกับยุคของพวกโซฟิสต์และได้เป็นนายเหนือวิธีการของคนพวกนี้ ปรัชญาทั้งหลายเหล่านี้หาได้ยังความพอใจให้กับเขา ปรัชญาธรรมชาติช่วยอะไรวิญญาณมนุษย์ไม่ได้ แน่ละ พวกโซฟิสต์ประสบความสำเร็จเป็นอย่างยิ่งในการก่อความสงสัยขึ้น แต่ทว่าในการกระทำเช่นนั้น พวกเขา ก็ได้ทำผิดไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่ง สร้างความรู้ใหม่ขึ้นมาตามที่เข้าใจกันทั่ว ๆ ไป หรือปฏิเสธความมีเหตุผลของจารีตประเพณีทั้งหมด ท่ามกลางกระแสความคิดตัดกันเหล่านี้ โสคราตีสก็มิได้มีลัทธิคำสอนใหม่ อีกทั้งเขาก็มิได้อ้างสิทธิเหนือกรรมวิธีที่พอเพียงอยู่ในตัวของมันเองแต่อย่างใด               คงต้องมีอยู่วันหนึ่งโสคราตีสได้ก้าวมาถึงหัวเลี้ยว เมื่อตอนที่เขาเล็งเห็นว่าปรัชญาธรรมชาติ มิได้แบกรับปัญหาอันหนักอกของผู้คนนั้น เมื่อตอนที่เขาสำนึกรู้แนวโน้มความเสื่อมศีลธรรมของลัทธิ โซฟิสต์นั้น เขายังไม่รู้ว่าสัจจะเป็นอะไรบางอย่างที่แน่นอนและแตกต่าง แต่ทว่าเขาพร้อมอยู่ด้วยการตระหนักต่อเสียงเพรียกในตัวเขาและภารกิจอันประเสริฐ เขาเหมือนพวกศาสดาพยากรณ์ตรงที่แน่ใจในเสียงเพรียกนั้นไม่เหมือนตรงที่เขาไม่มีอะไรจะป่าวประกาศ ไม่ใช่พระเจ้าที่เลือกเขามาแจ้งแก่มนุษย์ถึง สิ่งที่พระองค์มีบัญชา ภารกิจของเขาคือการแสวงหาความเข้าใจในตัวเอง การซักถามไม่ลดละ ย่อมไขที่ลับให้โล่งไปหมด ไม่เรียกร้องให้ศรัทธาต่อสิ่งหนึ่งสิ่งใดหรือต่อตัวเขาแต่เรียกร้องให้คิด ให้ถาม ให้ทดสอบ ดังนั้นจึงแนะทางให้คนไปหาตัวตนของตัวเอง แต่โดยเหตุที่ตัวตน   ของคนพำนักอยู่จำเพาะในความรู้เรื่องความจริงและความดี ผู้ถือเอาการคิดอย่างจริงจังดังกล่าวแล้วเท่านั้น ผู้ตกลงใจเอาสัจจะเป็นมัคคุเทศก์แล้วเท่านั้น จึงจะเป็นตัวของเขาเองได้อย่างแท้จริง      โสคราตีทำให้คนหนุ่มสับสน บังคับให้ต้องคิด ต้องพินิจพิเคราะห์สอบถามอยู่ครั้งแล้ว ครั้งเล่าและต้องตอบโดยไม่บ่ายเบี่ยง               การสนทนาแบบโสคราตีสคือความเป็นจริงพื้นฐานของชีวิตนี้ เขาพูดคุยแลกเปลี่ยนกับ พวกช่างฝีมือรัฐบุรุษ ศิลปิน พวกโซฟิสต์ หญิงโสเภณี เขาก็เหมือนชาวเอเธนส์จำนวนมาก ใช้ชีวิตอยู่ตามท้องถนน ตามย่านร้านตลาด ยิมเนเซีย หรือที่งานเลี้ยงสังสรรค์ มันเป็นชีวิตของการพบปะพูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับคนทุกคน การพูดคุยแลกเปลี่ยนทัศนะเป็นรูปแบบชีวิตเสรีของชาวเอเธนส์ แต่มาตอนนี้มันเป็นเครื่องมือการคิดปรัชญาของโสคราเต็ส มันกลายมาเป็นอะไรสักอย่างที่ต่างไป เป็น การพูดคุย แลกเปลี่ยนที่ปลุกเร้า ยั่วแหย่ ก่อให้เกิดความจับใจเหลือที่วิญญาณชั้นในสุดของคนจะขัดขืนได้ การพูดคุย การสนทนา มีความจำเป็นต่อค้นหาความจริง ด้วยว่าธรรมชาติของความจริงจะเปิดเผยต่อ   คนคนหนึ่งก็จำเพาะในการสนทนากับคนอีกคนหนึ่งเท่านั้น เพื่อนำไปสู่ความเข้าใจอย่างเเท้จริง โสคราตีสจึงขาดคนอื่นไม่ได้ และเขาก็เชื่อว่าคนพวกนั้นขาดเขาไม่ได้ด้วย ที่สำคัญคือพวกคนหนุ่มเหล่านั้น โสคราตีสต้องการให้การศึกษา               การศึกษาที่เขาหมายถึงนั้น ไม่ใช่ปฏิบัติการที่ไม่มีกฎเกณฑ์แน่นอน ที่ผู้รู้ปฏิบัติต่อผู้ไม่รู้ แต่เป็นสภาวะธรรมชาติที่คนสื่อสารซึ่งกันและกัน ที่คนเข้าใจได้ ในสภาวะนั้นความจริงจะเปิดเผยกับพวกเขา คนหนุ่มช่วยเขาเมื่อเขาต้องการช่วยคนหนุ่ม เขาสอนคนหนุ่มค้นหาความยุ่งยาก   ในสิ่งที่ดูเหมือนปรากฏแน่ชัดอยู่แล้ว เขาทำให้คนหนุ่มสับสน บังคับให้ต้องคิด ต้องพินิจพิเคราะห์ สอบถามอยู่ครั้งแล้วครั้งเล่า และต้องตอบโดยไม่บ่ายเบี่ยง พวกคนหนุ่มทนสิ่งนี้ได้ เพราะพวกเขาเชื่อว่าความจริงคือสิ่งที่ประสานคนเข้าด้วยกัน จากความเป็นจริงอันเป็นรากเหง่าเดิมนี้ ภายหลังความตายของโสคราตีส จึงได้เกิดมีการพัฒนากวีนิพนธ์ร้อยแก้วแห่งบทสนทนาขึ้น โดยเพลโต               โสคราตีสไม่ได้โจมตีลัทธิโซฟิสต์เสียทั้งหมด เหมือนเพลโต เขาไม่ก่อตั้งพรรค ไม่โฆษณาชวนเชื่อ ไม่แก้ตัว ไม่ก่อตั้ง สำนักหรือสถาบัน โสคราตีสไม่ได้พัฒนาโครงงานการปฏิรูปรัฐขึ้นมา ไม่ได้พัฒนาระบบความรู้  ไม่ได้แสดงความคิดเห็นกับสาธารณชนหรือกับสมัชชาประชาชนเป็นการเฉพาะ “ฉันพูดกับปัจเจกชนเสมอ” เขากล่าวไว้ใน อาโพโลเกีย พร้อมอธิบายอย่างเย้ยหยันว่า เพราะไม่มีใครกล้าพูดกับฝูงชนอย่างตรงไปตรงมา จึงรู้สึกปลอดภัยในชีวิต ดังนั้นเจ้าแห่งความยุติธรรมผู้รักตัวกลัวตาย   สมัครใจพูดกับปัจเจกชนดีกว่า ข้อโต้แย้งนี้สามารถพิจารณาได้ในแง่ความลึกล้ำ ความไม่จริงของกิจการงานรัฐ โดยไม่คำนึงว่ารูปแบบรัฐบาลจะเป็นอะไร ประชาธิปไตยหรืออภิชนาธิปไตยหรือทรราชย์ ไม่อาจเยียวยาได้ด้วยการทำงานใหญ่ทางการเมือง การปรับปรุงไปในทางที่ดีขึ้นจะเป็นไปไม่ได้เลย เว้นแต่ ปัจเจกชนจะได้รับการศึกษาด้วยการให้การศึกษาตนเองเสียก่อน เว้นแต่ภาวะที่ซ่อนเร้นของเขาจะถูก    ปลุกตื่นสู่ความเป็นจริง ด้วยการหยั่งรู้ที่เป็นความเข้าใจภายใน   กอรปด้วยความรู้ที่เป็นคุณธรรมในขณะเดียวกัน ผู้ใดเป็นคนจริง ผู้นั้นเป็นพลเมืองแท้               นอกเหนือไปจากความสำเร็จและความเป็นประโยชน์ของโสคราตีสในรัฐแล้ว ปัจเจกชนมีความสำคัญยิ่ง ความเป็นเอกภาพอันเนื่องมาจากการเป็นนายตัวเอง เสรีภาพที่มีฐานรากจากความรู้เเท้จริง จะทำให้คนคนหนึ่งจะสามารถเผชิญหน้ากับความตายได้               โสคราตีสไม่ได้ส่งมอบปัญญา หากแต่ทำให้คนอื่นค้นหาในสิ่งที่คิดว่าเขารู้  โสคราตีสทำให้เขาสำนึกรู้ความไม่รู้ของตัวของเขาเอง               ถ้าปรัชญาเป็น “ลัทธิคำสอน” โสคราตีสไม่ใช่นักปรัชญา ถ้าประวัติศาสตร์ของปรัชญากรีกถูกถือว่าเป็นประวัติศาสตร์ที่มีสถานะในทางทฤษฎี  ไม่มีที่สำหรับโสคราตีสในนั้น นัยสำคัญของวิธีการเข้าสู่ปัญหาของโสคราตีสอยู่ตรงที่เราต้องรู้จักความไม่รู้ของเราแล้วลงเรือล่องความคิด โสคราตีสรู้เส้นพรมแดนที่การสนทนายุติ  การซักไซ้ไล่เรียงที่สัจจธรรมหยั่งรากลึก สิ่งนี้ คือที่สัจธรรมตั้งมั่นและเจิดจ้าอยู่  ความเชื่อเเรก ของโสคราตีส  ความรู้ความเข้าใจจะมีขึ้นถ้าเราพากเพียรในการซักถามอาศัยการยอมรับในสิ่งที่เรายังไม่รู้ เราย่อมจะเข้าถึง ความรู้ที่สำคัญอย่างยิ่งสำหรับชีวิต อย่างที่สอง ความเชื่อที่โสคราตีสมีต่อเทพเจ้าและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของนครรัฐ อย่างที่สาม ความวางใจที่เขามีต่อเทพประจำตัวเขา               ขณะถกปัญหาคุณธรรมกับโสคราเต็ส เมโน (ในบทสนทนาของปลาโต้) ก็ถูกขับต้อนจนมุมด้วยคำถามของโสคราเต็ส “แม้ก่อนหน้าจะได้พบกับท่าน” เมโนพูด “พวกเขาก็ได้บอกข้าพเจ้ามาแล้วด้วยความสัตย์จริงว่าท่านมักเป็นคนขี้สงสัย พลอยทำให้คนอื่นมึนงงไปด้วย มาตอนนี้ข้าพเจ้ารู้สึกว่าท่านกำลังใช้เวทมนตร์และคาถาสะกดให้ข้าพเจ้าตกอยู่ใต้อำนาจของท่าน กลายเป็นแค่ก้อนเนื้อไร้ประโยชน์ก้อนหนึ่งเท่านั้น ถ้าข้าพเจ้าบังอาจแหย่ ท่านที่เปรียบเหมือนปลากระเบนชายธงที่พบในท้องทะเล ใครไปต้องตัวมันเข้า มันก็จะเล่นงานเอาจนมึนงง เเละถ้าท่านเป็นคนต่างถิ่น เเต่ประพฤติตัวเยี่ยงนี้ ท่านจะถูกจับกุมตัวอย่างไม่ต้องสงสัย โทษฐานเป็นหมอเวทมนตร์คาถา” ฝ่ายโสคราตีส : “ถ้าปลากระเบนชายธงทำความมึนชาให้ผู้อื่นเพียงเพราะมันทำให้ตัวเองมึนชาแล้วละก็ ความหมายของการเปรียบเทียบอยู่ตรงนี้ ไม่ใช่ในความหมายอื่น ข้าพเจ้าทำให้ผู้อื่นมึนงงไม่ใช่เพราะรู้คำตอบอยู่แล้ว ความจริงมีอยู่ว่าข้าพเจ้าเพาะเชื้อให้พวกเขา ข้าพเจ้าเองรู้สึกมึนงงด้วย” ในสภาพจิตอย่างเดียวกัน เธเอเตตุสพูดว่าเขาเวียนหัว โสคราเต็สตอบว่านี้เป็นการเริ่มต้นปรัชญา              จากความมึนงงเติบโตเป็นการหยั่งรู้ ใน เมโน เรื่องนี้ถูกแสดงออกในรูปของนิทาน เปรียบเทียบ : ทาสคนหนึ่งทีแรกถือดีว่าตนรู้คำตอบปัญหาคณิตศาสตร์ ต่อมาพบอุปสรรคเข้าจึงได้สำนึกรู้ความโง่เขลาของตน กว่าเขาจะมาถึงทางออกที่ถูกต้องได้ต้องใช้เวลานานผ่านคำถามมากมาย ตาม ตัวอย่างที่แสดงนี้ ความจริงมาหาเราในรูปการสนทนา ความจริงยังไม่เป็นที่ล่วงรู้แก่คู่สนทนา แต่ความจริงอยู่ที่นั่น     คนทั้งคู่วนเวียนอยู่รอบ ๆ โดยมีความจริงเป็นมัคคุเทศก์               โสคราตีส ต้องการช่วยตั้งต้นให้คนออกแสวงหา แต่ในการแสวงหาโสคราตีสต้องการให้   พวกเขามั่นใจการค้นหา เขาเปรียบ (เธเอเตตุส) กิจกรรมนี้ของเขากับศิลปะของหมอตำแย เธเอเตตุสไม่รู้ คำตอบ เขาคิดว่าตัวเองหาคำตอบไม่ได้แน่ “กระนั้น” เขาพูด “ข้าพเจ้าสลัดคามปรารถนาทิ้งไปไม่ได้ “ท่านเจ็บท้องคลอดบุตร” โสคราเต็สพูด “ไม่ใช่เพราะท่านไม่มีอะไร หากพร้อมแล้วจะให้กำเนิด” โสคราตีสพรรณนาวิธีการพูดของเขากับคนหนุ่มต่อไปไม่ต่างกับหมอตำแย เขาสอบให้แน่เสียก่อนว่ามีการตั้งครรภ์จริงหรือไม่ กรรมวิธีของเขามีทั้งปลุกและปลอบ เขารู้จักจำแนกการเกิดแท้การเกิดเทียม ตัวเขาเองเขายอมรับว่าเป็นหมัน  พวกที่กล่าวหาว่าโสคราตีสเอาแต่เที่ยวซักถามจึงชอบแล้ว เพราะ “เทพบังคับให้ข้าพเจ้าเป็นหมอตำแย แต่ไม่อนุญาตข้าพเจ้าให้กำเนิด” พวกที่พูดคุยแลกเปลี่ยนกับเขาทีแรกดูเหมือนยิ่งพูดยิ่งโง่    แต่นั่นเพราะพวกเขาหลุดพ้นจากความรู้เทียม ดังนั้น “ถ้าเทพเมตตาพวกเขาแล้ว พวกเขาย่อมก้าวหน้า     น่าพิศวงกันได้ทุกคน เห็นชัดทีเดียวว่าพวกเขาไม่ได้เรียนรู้อะไรจากข้าพเจ้าเลย แต่สำหรับข้าพเจ้าและเทพแล้ว พวกเขาเป็นหนี้การคลอดของตัวเอง”               โสคราตีสไม่ได้ส่งมอบปัญญา หากแต่ทำให้คนอื่นต้องค้นหา คนอื่นคิดว่ารู้ แต่ โสคราตีสทำให้เขาสำนึกรู้ความไม่รู้ของเขา ดังนั้นจึงพาเขาไปพบความรู้แท้ในตัวเอง จากความลึกล้ำ ชายผู้นี้ก็ได้ค้นพบสิ่งที่เขาเคยรู้แล้วขึ้นมา โดยความไม่รู้ว่าตนรู้ นี้หมายความว่า แต่ละคนต้องค้นหาความรู้ในตัวเอง ความรู้ความเข้าใจไม่ใช่วัตถุซื้อขายเปลี่ยนมือกันได้ สามารถปลุกให้ตื่นขึ้นมาได้อย่างเดียว ตอนที่ความเข้าใจปรากฏขึ้น   มันเหมือนการรำลึกอะไรสักอย่างที่รู้นานมาแล้ว และนื่คือสาเหตุที่ทำไมฉันจึงแสวงหาปรัชญาได้ทั้งที่ไม่รู้ พวกโซฟิสต์คนหนึ่งกล่าวว่า : ฉันแสวงหาได้แต่สิ่งที่ฉันรู้ ถ้าฉันรู้ฉันไม่ต้องแสวงหา ถ้าฉันไม่รู้ฉันแสวงหาไม่ได้ อย่างไรก็ดีในทัศนะของโสคราเต็สการคิดปรัชญาเป็นการแสวงหาสิ่งที่เคยรู้มาแล้ว แต่ฉันรู้โดยจิตไร้สำนึก ประหนึ่งว่าความทรงจำลางเลือนแต่โบราณมาบัดนี้ฉันใคร่รู้มันในแสงบรรเจิดของจิตสำนึกของฉัน               การตั้งคำถาม การพิสูจน์หักล้าง การทดสอบของโสคราตีสย่อมได้รับการค้ำจุนอยู่ด้วยความวางใจฉันใด คนด้วยความช่วยเหลือของพระเจ้าย่อมจะบรรลุถึงความจริงด้วยความคิด ไม่ใช่ความคิดเหลวไหลในถ้อยคำ หากแต่ความคิดเปี่ยมด้วยความหมายจากเเหล่งกำเนิดต่างหาก จึงเป็นความเชื่อถือได้ด้วยเหตุนี้               โสคราเต็สเชื่อในบรรดาทวยเทพตามขนบความเชื่อที่สืบเนื่องมา เขาบูชาเทพเหล่านั้น   เชื่อฟังเทวโองการเดลฟี เข้าร่วมงานนักขัตฤกษ์ ศาสนานี้ที่บอกชาวกรีกไม่ให้ทำอะไร ไม่ให้ปรารถนาใน   สิ่งใด ความปรารถนาและความคิดทั้งปวงสืบสาวเอาความหมายมาจากมัน ศาสนานี้สามารถทำให้เจือจางลงได้ หรือทำให้จับต้องแทบไม่ได้เลยก็ได้ และนี้ก็คือสิ่งที่พวกโซฟิสต์หลายคนได้กระทำกัน หรือไม่เช่นนั้นเราก็มีชีวิตอยู่ในศาสนานี้ ปฏิบัติกิจศาสนาด้วยความเคารพสักการะ ค้นหาฐานรากในศาสนานี้ ปราศจากศาสนาทุกสิ่งย่อมไร้ฐานราก และนี้ก็เป็นสิ่งที่โสคราตีสได้กระทำลงไป ด้วยเหตุนี้โสคราตีสจึงมีชีวิตอยู่ด้วย “ความเชื่อ” อันสง่า มีสำนึกในตัว มีชีวิตอยู่ในความชัดเจนในตัว

ประโยชน์และโทษของสังคมออนไลน์

 ในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ เช่น เฟซบุ๊กและทวิตเตอร์นั้น นอกจากจะมีความเสี่ยงที่เกิดจากอาชญากรรมทางคอมพิวเตอร์ เช่น การถูก hack ข้อมูล หรือการขโมยตัวตนในสื่อสังคมออนไลน์แล้ว ยังมีความเสี่ยงอีกอย่างหนึ่งที่อาจเกิดขึ้นจากตัวผู้ใช้งานสังคมออนไลน์เอง นั่นก็คือความเสี่ยงที่จะต้องรับผิดตามกฎหมายจากการโพสต์หรือส่งต่อข้อความในสื่อสังคมออนไลน์

ความรับผิดตามกฎหมายจากการใช้สื่อสังคมออนไลน์

ด้วยจุดเด่นของสื่อสังคมออนไลน์ที่สามารถมีความสะดวกและรวดเร็วในการเผยแพร่และการรับข้อมูลข่าวสาร จึงทาให้สื่อสังคมออนไลน์ถูกนามาใช้ในการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสารทั้งของ ภาคประชาชน ภาครัฐ และภาคเอกชน เช่น ณ ปัจจุบันซึ่งประเทศไทยกาลังประสบกับอุทกภัยครั้งใหญ่ ประชาชนชาวไทยต่างก็ตื่นตัวในการรับรู้ข่าวสารเกี่ยวกับสถานการณ์น้าท่วมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เช่นเฟซบุ๊กและทวิตเตอร์ เนื่องจากเป็นช่องทางที่มีข่าวสารครอบคลุมตั้งแต่การแจ้งพื้นที่เสี่ยงและพื้นที่ประสบอุทกภัย การแจ้งเส้นทางจราจร การแจ้งให้อพยพ การประสานงานเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัย ไปจนถึงการวิพากษ์วิจารณ์การทางานของรัฐบาลและ ภาคส่วนต่าง ๆ ในการแก้ปัญหาอุทกภัยแบบนาทีต่อนาที โดยที่ประชาชนไม่ต้องรอรับข้อมูลจากสื่อหลักอย่างโทรทัศน์และวิทยุซึ่งอาจจะให้ข้อมูลได้ไม่เร็วทันใจประชาชนผู้กาลังตื่นตัวกับภาวะวิกฤติ

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลข่าวสารที่อยู่ในสังคมออนไลน์ของประชาชนชาวไทยในช่วงอุทกภัยนั้นก็มิได้มีเฉพาะข่าวจริงที่เชื่อถือได้เสมอไป แต่กลับระคนไปด้วย ข่าวเท็จ ข่าวมั่ว และข่าวลือ เนื่องจากผู้ใช้งานบางคนเมื่อได้รับข้อมูลที่หลั่งไหลผ่านหน้าเฟซบุ๊กและทวิตเตอร์แล้วก็ส่งต่อทันทีโดยไม่ได้พิจารณาถึงแหล่งข่าวหรือความน่าเชื่อถือของข่าวสารนั้น ๆ บางคนก็พยายามกุข่าวลือและสร้างกระแสต่าง ๆ โดยการโพสต์รูปที่มีการตัดต่อและข้อความอันเป็นเท็จ หรือข้อความเกี่ยวกับสถานการณ์น้าท่วมที่เกินจริงหรือไม่ชัดเจนในรายละเอียดซึ่งก่อให้เกิด ความสับสนและความตื่นตระหนกต่อประชาชนผู้ได้รับข้อมูลข่าวสาร ไม่ว่าจะด้วยความคึกคะนองหรือด้วยการหวัง ผลประโยชน์ทางธุรกิจก็ตามเช่น ในทวิตเตอร์ของบางคนมีการโพสต์ข้อความว่าพบศพเด็กหรือเจองูพิษหรือจระเข้ลอยมาตามน้าที่นั่นที่นี่ โพสต์ว่าให้รีบกักตุนสินค้าชนิดนั้นชนิดนี้ไว้เนื่องจากสินค้ากาลังจะขาดตลาด หรือโพสต์ว่าสถานที่นั้นสถานที่นี้มีน้าท่วมสูง ไม่สามารถสัญจรผ่านหรือเข้าไปใช้บริการได้ แล้วมีการ

 รีทวีตกันต่ออย่างแพร่หลาย ซึ่งปรากฏว่าเมื่อมีการตรวจสอบจากประชาชนในพื้นที่และจากแหล่งข่าวที่เชื่อถือได้ ก็พบว่าสถานการณ์ยังปกติและไม่มีเหตุการณ์ตามที่กล่าวอ้าง แสดงให้เห็นว่าผู้ใช้งานสื่อสังคมออนไลน์บางคน ยังขาดความรับผิดชอบต่อสังคมและความตระหนักถึงความรับผิดตามกฎหมายในการใช้สื่อสังคมออนไลน์

ในทางกฎหมาย การใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ในทางที่ผิด เช่น การโพสต์รูปภาพหรือข้อความที่ไม่เป็นความจริงโดยมีเจตนาที่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือสร้างความปั่นป่วนให้กับสังคมนั้น อาจเข้าข่าย เป็นการกระทาความผิดตาม มาตรา ๑๔ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทาความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ฐาน (๑) นาเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จโดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือประชาชน หรือ (๒) นาเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลอันเป็นเท็จโดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายต่อความมั่นคงของประเทศหรือก่อให้เกิดความ ตื่นตระหนกแก่ประชาชน หรือ (๕) เผยแพร่หรือส่งต่อข้อมูลคอมพิวเตอร์โดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นข้อมูลคอมพิวเตอร์ตาม (๑) หรือ (๒) ต้องระวางโทษจาคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจาทั้งปรับ

นอกจากความรับผิดตามกฎหมายจากการโพสต์รูปหรือข้อความอันเป็นเท็จดังกล่าวแล้ว การใช้สื่อสังคมออนไลน์เป็นที่ระบายความแค้นหรือกลั่นแกล้งผู้อื่นโดยการโพสต์ข้อความว่าร้ายผู้อื่นไม่ว่าจะด้วยความนึกสนุกหรือเพื่อต้องการให้คนที่อยู่ในเครือข่ายสังคมออนไลน์ของผู้โพสต์ข้อความได้รับรู้ถึงความเลวร้ายหรือข้อมูลใน ด้านที่ไม่พึงประสงค์ของคนที่ถูกกล่าวถึง ไม่ว่าจะเป็นหัวหน้างาน เพื่อนร่วมงาน คู่อริสมัยเรียน หรือคนรักเก่าของสามี แม้จะทาให้ผู้โพสต์ข้อความได้รับความสะใจในชั่วขณะหนึ่ง แต่ก็อาจทาให้เกิดทุกข์มหันต์ตามมา เนื่องจาก การโพสต์ข้อความในลักษณะดังกล่าวอาจเป็นเหตุให้ผู้กระทาต้องรับผิดทั้งทางแพ่งและทางอาญา

ในทางอาญานั้น ผู้กระทาอาจต้องรับผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาซึ่งต้องระวางโทษ จาคุกไม่เกิน สองปีและปรับไม่เกินสองแสนบาท หากกระทาการโพสต์หรือแสดงความคิดเห็นไม่ว่าจะด้วยข้อความ เอกสาร ภาพ เสียง วิดีโอ ภาพยนตร์ หรือตัวอักษรที่ทาให้ปรากฏด้วยวิธีใด ๆ ที่เป็นการใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สาม ในลักษณะที่น่าจะทาให้ผู้อื่นนั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นหรือถูกเกลียดชัง หรือแม้แต่ในกรณีที่ผู้ที่ถูกใส่ความเป็นผู้ที่เสียชีวิตไปแล้ว หากการใส่ความนั้นน่าจะเป็นเหตุให้ บิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตรของผู้นั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นหรือ ถูกเกลียดชังผู้ที่โพสต์ข้อความก็มีความผิดฐานหมิ่นประมาทผู้ตายโดยการโฆษณาเช่นกัน อย่างไรก็ตาม หากการโพสต์ข้อความนั้นเป็นการแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริตเป็นการติชมบุคคลอื่นหรือสิ่งใดด้วยความเป็นธรรม อันเป็นวิสัยของประชาชนย่อมกระทา เช่น การแสดงความคิดเห็นหรือติชมบุคคลสาธารณะด้วยความเป็นธรรม หรือแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริตเพื่อป้องกันตนเองหรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนเองตาม คลองธรรม ก็อาจไม่มีความผิดฐานหมิ่นประมาท นอกจากนี้ ในกรณีที่การกระทาเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทหากผู้ถูกหาว่ากระทาความผิดพิสูจน์ได้ว่าข้อความที่หาว่าเป็นหมิ่นประมาทนั้นเป็นความจริง ผู้ถูกกล่าวหาก็ไม่ต้อง

รับโทษ แต่ในกรณีที่เป็นการใส่ความในเรื่องส่วนตัว ผู้ที่กระทาความผิดอาจต้องรับโทษแม้เรื่องที่ใส่ความจะเป็นเรื่องจริงก็ตาม เพราะกรณีการใส่ความในเรื่องส่วนตัวนั้น กฎหมายห้ามไม่ให้พิสูจน์ว่าเรื่องที่ใส่ความเป็นเรื่องจริงหรือไม่จริงหากการพิสูจน์นั้นจะไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๒๖ - ๓๓๐

ส่วนความรับผิดทางแพ่งนั้น หากข้อความที่โพสต์ไม่เป็นความจริงและก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ที่ถูกกล่าวถึง ผู้โพสต์ข้อความจะต้องรับผิดทางแพ่ง ฐานกระทาละเมิดโดยการไขข่าวแพร่หลายซึ่งข้อความอันฝ่าฝืนต่อความจริงเป็น ที่เสียหายแก่ชื่อเสียง เกียรติคุณหรือทางทามาหาได้หรือทางเจริญของผู้อื่น โดยจะต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้กับผู้ที่ต้องเสียหายจากการโพสต์ข้อความนั้น นอกเหนือจากโทษทางอาญาฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาที่กล่าวมาแล้ว เว้นแต่ในกรณีที่ผู้โพสต์ข้อความไม่รู้ว่าข้อความที่โพสต์นั้นไม่เป็นความจริงและตนเองหรือผู้รับข้อความมีส่วนได้เสียโดยชอบเกี่ยวกับเรื่องที่โพสต์นั้น ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๒๓

ดังนั้น ผู้ใช้งานสื่อสังคมออนไลน์จึงควรจะคิดให้ดีก่อนที่จะโพสต์รูปภาพ วิดีโอ ข้อความหรือสื่อใด ๆ ลงในหน้าสื่อสังคมออนไลน์นั้น เนื่องจากเมื่อขึ้นชื่อว่า “สังคม” ไม่ว่าจะสังคมในชีวิตจริงหรือในโลกออนไลน์ ก็ย่อมต้องมีกฎ กติกาที่เราต้องรักษาเสมอเพื่อความสงบสุขของสังคม ดังสานวนกฎหมายของโรมันที่กล่าวไว้ว่า “Ubi societas, ibi jus” “ที่ใดมีสังคม ที่นั่นมีกฎหมาย”

เอกสารอ้างอิง

๑. พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทาความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐

๒. ประมวลกฎหมายอาญา

๓. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

วิธีการบริหารเวลาอย่างมีประสิทธิภาพ

            ทั้ง ๆ ที่เวลาของทุกคนก็มี 24 ชั่วโมงเท่ากัน แต่กลับเห็นหลาย ๆ คนพูดว่าไม่มีเวลาอยู่เสมอ ที่เป็นแบบนี้สาเหตุส่วนหนึ่งนั้นมาจากการบริหารเวลาแบบผิด ๆ นั่นเอง จึงทำให้ชีวิตสับสน และยุ่งวุ่นวายกันอย่างที่เห็น ในวันนี้เราก็ขอนำวิธีจัดการและบริหารเวลาที่ถูกต้องมาฝากกัน รับรองเลยว่าต่อจากนี้ไปชีวิตของคุณจะง่ายขึ้นและมีเวลาเหลือเฟืออีกเยอะเลยล่ะ

1. จัดตารางเวลา

         คุณยังคงจำภาพตารางเรียนในสมัยที่คุณยังเด็กได้ไหม? ตอนนี้ถึงเวลาที่คุณจะเอามันกลับมาใช้แล้วล่ะ หากชีวิตของคุณมันวุ่นวายจนไม่สามารถรับมือได้อีกต่อไป เพียงแค่ลองคิดดูว่าในหนึ่งวันคุณจะต้องทำอะไรบ้าง แล้วเขียนกิจกรรมต่าง ๆ ลงไปในแต่ละช่วงเวลา โดยจัดงานที่ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์ไว้ช่วงเช้าแล้ววางงานอื่น ๆ ไว้ในช่วงบ่าย ก็จะช่วยให้คุณจัดการเรื่องราวต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น อีกทั้งยังทำให้คุณไม่พลาดทุกงานสำคัญด้วย

2. เรียงลำดับตามความสำคัญ

         หากตอนนี้คุณมีรายการสิ่งที่ต้องทำอยู่ในมือแล้ว สิ่งที่คุณต้องทำลำดับต่อไปคือ นำรายการเหล่านั้นมาจัดเรียงตามความสำคัญจากมากไปน้อย และมีงานใดที่ต้องทำต่อเนื่องบ้าง เพื่อทำให้ตัวคุณเองรู้ว่าแต่ละงานต้องใช้เวลามากน้อยเท่าใด และควรจะทุ่มแรงให้กับงานแต่ละชิ้นแค่ไหนเท่านั้นเอง

3. แบ่งเวลางานและเวลาส่วนตัวให้เหมาะสม

    วิธีนี้ถือเป็นสุดยอดเคล็ดลับที่จะทำให้คุณจัดการเรื่องงานกับเรื่องส่วนตัวได้ดีขึ้น โดยเมื่อคุณก้าวถึงที่ทำงาน ให้ใช้สมาธิจดจ่ออยู่กับงานเพียงอย่างเดียวเท่านั้นและตัดความคิดเรื่องอื่น ๆ ออกไปให้หมด อีกทั้งควรคุยโทรศัพท์ส่วนตัวเฉพาะเรื่องที่จำเป็นเท่านั้น อีกด้านหนึ่งหากตัวคุณอยู่ที่บ้านก็ไม่ควรนำงานกลับไปทำที่บ้าน ยกเว้นในกรณีที่จำเป็นจริง ๆ เพื่อใช้เวลากับครอบครัวให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

4. จัดการงานยากให้เสร็จเสียก่อน

     ในขณะที่หลายคนมักจะจัดการงานง่าย ๆ ให้เสร็จเป็นอันดับแรก ๆ ก่อนที่จะทำงานยากเพราะงานง่ายมักจะใช้เวลาน้อย และไม่ต้องใช้ความคิดอะไรมาก แต่ในความเป็นจริงแล้วคุณควรจะสะสางงานยากให้เสร็จสิ้นเสียก่อน เพราะหลังจากที่งานนั้นจบลงคุณก็จะรู้สึกผ่อนคลาย สบายใจ และทำให้มีเรี่ยวแรงสำหรับทำงานชิ้นอื่น ๆ ต่อไปได้นั่นเอง

5. หาเวลาพักบ้าง

     การทำงานเป็นเวลาติดต่อกันนาน ๆ จะทำให้สมองและสายตาของคุณเกิดอาการเมื่อยล้า ดังนั้นคุณจึงควรหาเวลาให้ร่างกาย สมอง ได้พัก และละสายตาจากหน้าจอคอมพิวเตอร์บ้าง ครั้งละประมาณ 5 - 10 นาที เพื่อกระตุ้นความคิด และแรงกายแรงใจของคุณให้รู้สึกสดชื่น พร้อมรับมือกับงานชิ้นใหม่อยู่เสมอ ทั้งนี้การพักแต่ละครั้งก็ไม่ควรจะทำบ่อย หรือพักนานเกินไป เพราะอาจทำให้เสียเวลาการทำงานไปโดยใช้เหตุ

       เวลาถือเป็นสิ่งที่มีค่า เพราะมันไม่เคยเดินย้อนกลับมา ดังนั้นก็ไม่ควรปล่อยเวลาให้ผ่านไปโดยเปล่าประโยชน์ หรือเสียเวลากับเรื่องไม่เป็นเรื่องอีก จากนี้มาทำให้ทุกนาทีของคุณมีค่าด้วย 5 วิธีที่เรานำมาฝากกันดีกว่า และหวังว่าวิธีของเราจะทำให้ทั้งเรื่องงานและเรื่องส่วนตัวของคุณผ่านไปอย่างราบรื่นนะครับ

เงื่อนไขของชีวิต

            ชีวิตของเราแต่ละคนต่างมีข้อจำกัดที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับหลายๆปัจจัยด้วยกัน ซึ่งปัจจัยต่างๆเหล่านี้ส่งผลต่อกการใช้ชีวิตของคนเราในปัจจุบัน และบางอย่างมีความจำเป็นและสำคัญมากต่อการดำรงชีวิตแลยก็ว่าได้ ซึ้งถ้าจะสังเกตุดูดีๆแล้วเงื่อนไขหรือข้อจำกัดต่างๆเหล่านี้แต่ละคนมีไม่เหมือนกัน บางคนมีมาก บางคนมีน้อย ขึ้นอยู่กับปัจจัยต่างๆที่เรามีอยู่ในขณะนั้น ดังนั้น ผมจึงขอเสนอมุมมองของผมเกี่ยวกับเรื่องเงื่อนไขของชีวิต ที่ส่งผลมาจากปัจจัยหลายๆปัจจัยรอบข้าง ซึ่งผมคิดว่า สิ่งต่างๆเหล่านี้ที่ทำให้ชีวิตของคนเราเกิดเงื่อนไขและข้อจำกัดต่างๆ ผมขอยกตัวอย่างเงื่อนไขสามประเด่นหลักๆที่ผมคิดว่าส่งผลต่อชีวิตของเรามากที่สุด

        ประเด่นเงื่อนไขแรก คือ เงิน เป็นสิ่งที่สังคมในปัจจุบันให้ความสำคัญ และเป็นสิ่งที่ทุกๆคนแสวงหาเพื่อที่จะได้นำมาซึ้งอำนาจเกียรติยศชื่อเสียงและอำนาจ ถ้าเราสังเกตุดูจะพบว่าเงินเป็นปัจจัยสำคัญ ในการใช้ชีวิตอยู่ในสังคมที่ทุกคนต่างต้องการ และยอมแรกมันมาครอบครองให้มากที่สุดเท่าที่มากได้ คนที่มีเงินก้จะมีโอกาสที่ดีๆมากกว่าคนที่มีเงินน้อย ตัวอย่าง เช่น เด็กจนๆคนหนึ่งมีพรสวรรค์ในด้านดนตรีแต่ขาดแคลนเงินในการซื้ออุปกรณ์หรือสถานที่เรียน ดั้งนั้น เงินจึงเป็นเงื่อนไขของเขาในการที่เขาจะไดพัฒนาศักยภาพของเราเองให้ดีมากขึ้น ดังนั้นเขาจึงต้องเงินก่อนจึงจะสามารถกำจัดเงื่อนไขในชีวิตของเขาให้หมดไป  ซึ่งต่างจากคนที่มีฐานะดีมีเงินทองมากมายมักจะมีโอกาสมากว่าคนที่ยากจน ในเรื่องนี้เงินจึงไม่เป็นเงื่อนไขของชีวิตของเขา

           ประเด่นที่สอง คือ โอกาส เราทุกคนมีโอกาสไม่เหมือนกัน และโอกาสมักเข้ามาแล้วจากไปอย่างรวดเร็ว ถ้าเราไม่รีบจับมันไว้ มันก็อาจหลุดลอยไปและไม่หวนกลับมาอีก เป็นสิ่งที่ไม่แน่นอนและมักจะไม่มีบ่อยมากนักเป็นอีกเงื่อนไขอองชีวิตที่น่าสนใจอีกประเด่นหนึ่ง ตัวอย่าง เช่น มีคนอยู่สองคนไปสมัครงานซึ่งสองคนนี้มีความสามารถพอๆกัน และได้ไปสมัครงานที่เดียวกัน แต่ต่างช่วงเวลา คนแรกเข้ามาสมัครงานกับทางบริษัทแค่ก็ต้องกลับออกมาด้วยความผิดหวัง ส่วนคนที่สองก็เข้าไปหลังจากคนแรกออกมาไม่กี่นาที เมื่อเข้าไปเจอผู้จัดการบริษัท บังเอิญมีเสียงโทรศัพท์ดังขึ้น เป็นประธานบริษัทโทรเข้ามา และแจ้งบอกว่าต้องการพนักงานเพิ่ม 1 ตำแหน่ง และพอดีที่คนที่สองเข้ามาสมัครงานตอนนั้นพอดีผู้จัดการจึงรับเขาเข้าทำงาน ถ้าเราดูดีๆเราจะเห็นว่าคนที่สมัครงานคนที่สองนั้นโชคดีกว่าคนแรก ต่างกันที่ช่วงเวลาเท่านั้นที่เขาเข้าไปสมัครงาน ดังนั้น โอกาส จึงเป็นสิ่งที่เป็นเงื่อนไขที่เราแต่ละคนไม่สามารถกำหนดได้

           ประเด่นสุดท้ายที่อยากจะนำเสนอ คือ เวลา ผมเชื่อว่าเป็นเงื่อนไขที่ทุกคนต้องมีแน่นอน อันที่จริงแล้วทุกคนมีเวลาเท่ากันหมด แต่ดูเหมือนว่าบางครั้งเวลาที่เรามีนั้นอาจไม่เพียงพอกับความต้องการของเรา และนี้เองผมคิดว่าน่าจะเป็นเงื่อนไขชีวิตที่สำคัญของเราทุกคน ถ้าจะพูดถึงเรื่องของเวลาดีๆแล้วจะเห็นว่าเราทุกคนต่างให้เวลาต่างกันไปคนละแบบ บางคนใช้เวลาทุกนาทีอย่างมีคุณค่า บางคนปล่อยเวลาให้ผ่านไปอย่างไร้ความหมาย ซึ่งถามว่าถ้าเที่ยบกับผู้ป่อยที่กำลังรอเวลาที่ต้องจากโลกนี้ไปเวลาคงมีค่าอย่างมาก ใครก็ไม่สามารถที่จะซื้อเวลาให้มีชีวิตอยู่ต่อในโลกนี้ได้แม้ชั่วโมงเดียว บางคนอาจจะวางแผนทำหลายๆสิ่งหลายๆอย่างไว้แต่แล้วก็ไม่ได้ทำ ดูเหมือนว่าชีวิตเราแต่ละคนเหมือนมีผู้กำหนดชะตาชีวิตของเราไว้ ซึ่งเราไม่สามารถที่จะไปแก้ไขหรือทำบางอย่างให้เป็นดังที่เราต้องการได้ เวลาจึงเป็นเงื่อนไขที่เราไม่สามารถควบคุมและทำให้เป็นดังใจเราต้องการ

             สรุป เงื่อนไขต่างๆที่ผมเสนอให้เห็นประเด็นข้างต้นนี้อาจจะไม่ครอบคลุมทั้งหมดทุกอย่าง แต่ผมิดว่ามันเป็นเสมือนเงื่อนไขหลักๆที่เรามักพบเจออยู่เสมอๆ และหลายๆครั้งเราก็มักจะหาวิธีการที่จะแก้ไขหรือเอาชนะมันให้ได้ แต่สุดท้ายแล้วเราก็ต้องยอมแพ้กับสิ่งที่เรานั้นไม่สามารถเอชนะได้นั้นก็คือ เวลาของเราแต่ละคนที่เรามีดูเหมือนจะเท่ากัน แต่ที่จริงไม่เท่ากัน เพราะว่าเราไม่สามารถร่วงรู้ถึงวันเวลาที่เราจะต้องจบลงและจากโลกนี้ไป ผู้คนส่วนมากแสวงหาสิ่งที่จะทำให้ตนเองเเข็งแรงและอายุยืน ซึ่งบางคนก็ประสบผลสำเร็จ และบางคนก็ไม่ประสบผลสำเร็จ ดังนั้น จงใช้เวลาและโอกาสที่เหลื่ออยู่ให้ดีที่สุดและจงมีความหวังอยู่เสมอ

เรื่องเล่าจากความทรงจำ

    "ตราบจนวันนั้น "

                        "จนถึงวันนี้"

   ผมยังจำได้ถึงช่วงเวลาที่ผมอยู่ที่บ้านเณรเล็กยอแซฟ หลังจากการใช้ชีวิตสามเณรตามตารางเวลามาตลอดทั้งวันแล้ว ช่วงเวลาค่ำก่อนจะพักผ่อนคลายความเมื่อยล้าของวันผมจะใช้ช่วงเวลาก่อนการหลับนอน สวดภาวนาขอบคุณพระ สำหรับพระคุณและพระพรที่พระเจ้าประทานให้กับผม และภาวนาขอให้พระองค์ทรงคุ้มครองผมให้ตื่นขึ้นมาในเช้าวันใหม่อย่างสดชื่น เพื่อรับใช้พระองค์และเพื่อนพี่น้อง นี้คือสิ่งสุดท้ายที่ผมจะทำก่อนการพักผ่อนหลับนอนในแต่ละวัน ผมรู้สึกว่าเป็นช่วงเวลาแห่งความหวัง และความไว้ใจในพระเจ้า ระหว่างผมกับพระองค์จริง ในบรรยากาศของความเงียบสงป และมืดสนิท

      แต่ในความมืดสนิทนั้น เมื่อมองออกไปที่นอกหน้าต่างยังคงมีแสงเล็กอยู่ดวงหนึ่ง ซึ่งสามารถมองเห็นได้ชัดเจน เป็นรูปเครื่องหมายกางเขนสีฟ้า ซึ่งที่แห่งนั้นเป็นสถานที่ตั้งของ "บ้านเณรใหญ่แสงธรรม" ดังนั้นทุกๆคืนเวลาที่ผมสวดภาวนาผมก็จะมองออกไปที่นอกหน้าต่างและมองดูสัญลักษณ์กางเขนนั้น โดยมีความหวังในใจลึกๆว่า ซักวันหนึ่งเราจะต้องไปอยู่สถานที่นั้นให้ได้ ซึ่งตอนนั้นบอกตรงๆว่า อาจจะดูเป็นไปไม่ได้เลย อาจเป็นเพราะเวลาที่เนินนานจนเกินความคิดที่ทำให้ได้ดังหวัง

    ชีวิตและวันเวลาไม่เคยหยุดหมุน มันคงดำเนินไปเรื่อยๆตามกาลเวลา หลายสิ่งหลายอย่างผ่านเข้ามาและผ่านไป คงเหลือไว้แต่ความทรงจำ อาจจะร้ายบ้างจะดีบ้างเป็นประสบการณ์ของชีวิตให้พร้อมที่จะเผชิญไปในวันข้างหน้า แต่ความทรงจำที่มียังคงก้องดังอยู่ในจิตใจ เมื่อเราได้พบเจอ หรือมองเห็นสถานที่ที่เรามีความประทับใจหรือผูกพันธ์ ความรู้สึกดีๆต่างๆมันก็หลั่งออกมาเป็นความสุขในจิตใจของเรา ทำให้หวนคิดไปถึงเหตุการณ์นั้นในอดีตอีกครั้ง

     ช่วงเวลาที่อยู่ที่บ้านเณรเล็กยอแซฟนั้น อาจจะดูเหมื่อนเป็นช่วงเวลาที่ยามไกลมากสำหรับผม แต่ยิ่งไกลก็เหมือนไกล้ เพราะวันนี้ผมได้มาใช้ชีวิตฝึกอบรมอยู่ในบ้านเณรใหญ่แสงธรรม ที่ครั้งหนึ่งผมมีความฝันและหวังว่าจะได้มาอยู่ในบ้านอบรมหลังนี้ เมื่อผมคิดย้อนไปถึงอดีตที่ผ่านมา ทำให้ผมเห็นถึงพระพรที่พระได้ประทานให้กับชีวิตของผม ผมยังจำข้อความในพระคัมภีร์ตอนหนึ่งที่บอกไว้ว่า "พระพรมีเพียงพอสำหรับทุกคน" แสดงถึงความรักของพระเจ้าที่มีต่อเราทุกคนจริงๆผมสัมผัสของความรักนี้ที่พระองค์ประทานให้กับผม ผ่าท่างบุคคล เหตุการณ์ และช่วงเวลาต่างๆที่ผ่านเข้ามาในชีวิตของผม ตั้งแต่วันที่ผมรับศีลล้างบาป และติดตามพระองค์

   จากวันนั้นถึงวันนี้เวลาผ่านไป 10 ปี ชีวิตเมื่อมามองดูชีวิตมันช่างเร็วกว่าที่เราคิดไว้ในอดีต หลายครั้งไม่อยากเชื่อตัวเองเหมือนกันว่าจะได้มาอยู่ในบ้านแสงธรรมหลังนี้ เมื่อผมมองดูยอดกางเขนของวัดทุกครั้ง ทำให้นึกถึงช่วงเวลา ตอนที่อยู่ที่บ้านเณรเล็กขณะเวลาที่ผมสวดภาวนาก่อนเข้านอนทุกครั้ง ผมจึงบอกว่าสถานที่ที่เราประทับใจหรือมีความผูกพันธ์มักจะส่งผลต่อความรู้สึกของเราทุกครั้งเมื่อพบเจอ ถึงแม้ว่าเวลาจะล่วงเลยมานานแค่ไหนก็ตามสิ่งเหล่านั้นยังคงส่งผลอยู่เสมอ

     ประวัติศาสตร์ชีวิตเราแต่ละคน สิ่งที่ผ่านเข้ามา เหตุการณ์ต่างๆของชีวิต ยังคงส่งผลมาถึงปัจจุบันของชีวิตของเราเสมอๆ เป็นสิ่งที่มีคุณค่า และเป็นเหมือนพลังขับเคลื่อนของชีวิตให้มีความหวังเพื่อที่จะได้ก้าวไปให้ถึงจุดหมายนั้น บางครั้งอาจดูเป็นไปไม่ได้ แต่สิ่งสุดท้ายคือฝากทุกสิ่งทุกอย่างไว้กับพระองค์ อาจจะเหนื่อยบ้างท้อแท้บางเราก็พักอยู่ในพระองค์ ขอพระองค์ทรงเติมเต็มชีวิตของเราในสิ่งที่ขาดหายไป และทำให้เรามีกำลังใจลุกขึ้นสู้อีกครั้ง ในเวลาที่เรารู้สึกว่าไม่มีใครอยู่เคียงข้างเรา ให้เรามองดูเงาตัวเองและจงรู้ว่าพระองค์อยู่กับเราตลอดเวลาเหมือนเงาที่ตามเราไปในทุกๆที่ ไม่ว่าเราจะกยู่ไหนก็ตาม

  สุดท้ายนี้ ขอบคุณพระองค์สำหรับเวลาที่ผ่านมาที่พระองค์ประทานให้กับผม ขอบคุณสำหรับพระพรและพระหรรษทานมากมายที่มอบให้ ขอบคุณที่พระองค์เรียกผมให้มีกระแสเรียกในการจะเป็นพระสงฆ์ผู้รับใช้ของพระองค์ในวันข้างหน้าสิ่งต่างๆเหล่านี้ผมเชื่อในความรักของพระองค์ที่มีต่อผมมาตลอดชีวิตและจะคงดำรงอยู่เรื่อยไปจนกว่าชีวิตนี้จะจบลง สิ่งที่ทำให้ผมมีชีวิตอยู่ทุกวันได้คือ ความหวัง ที่ทำให้ชีวิตของผมต้องก้าวเดินต่อไปถึงแม้ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไรนั้นเราไม่อาจร่วงรู้ได้แต่สุดท้ายขอให้เรามีความหวังก็ทำให้เราสามารถอยู่ได้อย่างมีชีวิตชีวาและมีความสุขแล้วและที่เหลือพระองค์จะทรงจัดสรรสิ่งต่างๆให้กับเราเองขอเพียงเรามีความเชื่อ ความหวัง และความไว้ใจในพระองค์เท่านั้นก็เพียงพอแล้ว.

คุณค่าของเวลา

       

      คนเราเกิดมาอาจจะไม่มีความเท่าเทียมกันในหลาย ๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็นฐานะความเป็นอยู่ โอกาสในชีวิต ตลอดจนรูปร่างลักษณะบุคลิกภาพเฉพาะตน แต่สิ่งหนึ่งที่ทุกคนได้เท่าเทียมกัน คือ เวลา ปัญหาอยู่ที่ว่าใครจะตระหนักถึงคุณค่า ใช้เวลาให้เกิดประโยชน์สูงสุด มีประสิทธิภาพมากที่สุด ถ้าคิดอายุความสามารถของร่างกายที่ 60 ปี ซึ่งเป็นอายุที่ต้องเกษียณอายุตัวเองจากการทำงาน ถ้าเราเริ่มทำงานที่อายุ 21 ปี คนเราจะมีเวลาทำงานประมาณ 14,600 วัน หรือ 2,080 สัปดาห์ และถ้าเราใช้เวลาพักผ่อนไป 1/3 ของวัน (8 ชั่วโมง/วัน) ในระยะเวลา 40 ปี เราจะใช้เวลาพักผ่อนไปถึง 4,867 วัน เหลือเวลาทำสิ่งต่าง ๆ เพียง 9,733 วัน

         คนเราไม่ได้คิดว่าสักวันหนึ่ง ชีวิตจะสิ้นสุดลง จึงปล่อยโอกาสดีๆให้ผ่านไปอย่างน่าเสียดาย ในวัยหนุ่มสาวที่แข็งแรงกลับปล่อยเวลาให้ผ่านไปอย่างไร้ประโยชน์ ในเวลาเรียนที่มีค่าอย่างมากกับอนาคตของตนเอง กลับมองออกไปนอกหน้าต่าง ในช่วงเวลาที่ควรค่าแก่การพักผ่อน กลับเที่ยวเตร่จนดึกดื่น หรือดื่มจนเมามาย แล้วตื่นขึ้นมาปวดหัวหรือตื่นสายในวันรุ่งขึ้นหมดแรงที่จะคิดสร้างสรรค์ผลงานจวบจนแก่ชรา อายุมากขึ้น ภาพอดีตความหลังที่ผ่านมาย้อนให้คิดคำนึงแม้จะพยายามไขว่คว้า กาลเวลาที่ผ่านไปก็ไม่อาจหวนคืน

        คนเราเกิดมาทุกคนกำลังเดินทางไปสู่จุดสุดท้ายของชีวิต นั่นคือจะต้องจากโลกนี้ไปอย่างแน่นอน จะเร็วหรือช้าเท่านั้น ไม่มีใครหนีพ้นกฎของธรรมชาติข้อนี้ไปได้ คนเราเมื่อเกิดมาแล้ว ก็จะเจริญเติบโตไปตามช่วงวัยต่าง ๆ ในขณะที่อายุเริ่มจะมากขึ้น ความแข็งแรง และความสามารถทางด้านร่างกายก็เริ่มลดลง โรคภัยไข้เจ็บก็จะมาเยี่ยมเยียน เป็นช่วงของชีวิต ที่ทุกคนจะต้องประสบพบเจอหากมีชีวิตยืนยาวแต่ก็ใช่ว่าทุกคนที่เกิดจะมีชีวิตยืนยาวเท่ากันทุกคน หลายคนต้องจากไปก่อนวัยอันควร แม้ยังอยากมีชีวิตอยู่ต่อก็ไม่สามารถที่จะร้องขอได้ เวลาจึงเป็นสิ่งสำคัญในชีวิต เวลาที่ผ่านไปหรือสูญเสียไป จะสูญเสียตลอดกาล เพราะฉะนั้นจงใช้เวลาให้เกิดประโยชน์สูงสุด อย่าปล่อยให้เวลาผ่านไปโดยไม่เกิดอะไรขึ้นมาเลย 

          สุดท้ายนี้ผมขอฝากบทกลอนที่เกี่ยวกับช่วงเวลาที่มีค่า  ชื่อบทกลอน  พรุ่งนี้...เวลาไม่หวนคืน 
ผู้แต่ง: ทำมะดา

                                            เวลาและวารี                  ไม่ยินดีจะคอยใคร
                                      ทุกยามข้ามเราไป                กำหนดไว้เป็นประจำ

                                        บางสิ่งและบางอย่าง          อยู่ระหว่างการกระทำ
                                     แม้ยากต้องตรากตรำ             เพียงสู้ไหวในใจตน

                                          อยู่กับกาลเวลา                 ย่อมรู้ค่าทุกแห่งหน
                                       วันเปลี่ยนอาจเวียนวน         อย่าคอยจนพ้นเส้นทาง

                                        ผลัดวันประกันพรุ่ง           ยิ่งหมายมุ่งยิ่งออกห่าง
                                  คลาดเคลื่อนจนเลือนลาง        ไม่อาจตามกลับคืนมา

                                          เวลาล่วงไปแล้ว                คงไร้แววจะตามหา
                                      พรุ่งนี้ชี้ชะตา                       จะหลบหน้าหรือท้าทาย

                                        ต่อสู้วันพรุ่งนี้                    อาจจะมีที่เสียหาย
                                      ดีกว่าต้องเปล่าดาย               เมื่อสุดท้ายหลุดหายไป.